Wojewódzki plan szczególnej opieki geriatrycznej

Rekomendacja dotycząca szerokiego upowszechnienia informacji o projekcie wojewódzkiego planu szczególnej opieki geriatrycznej.

[read_more]

ADRESACI:

16 wojewodów

SPRAWA:

Rekomendacja dotycząca szerokiego upowszechnienia informacji o projekcie wojewódzkiego planu szczególnej opieki geriatrycznej.

UZASADNIENIE

W ustawie z dnia 17 sierpnia 2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej (Dz. U. poz. 1831) określającej cele, organizację i zasady funkcjonowania szczególnych form geriatrycznej opieki zdrowotnej nad osobami, które ukończyły 75. rok życia, określona została szczegółowa procedura tworzenia przez wojewodów wojewódzkiego planu szczególnej opieki geriatrycznej.  Zgodnie z przedmiotową procedurą już w terminie 14 dni od dnia wejścia w życie ustawy (tj. od dnia 1 stycznia 2024) wojewoda udostępnia w Biuletynie Informacji Publicznej (BIP) informację o rozpoczęciu prac nad sporządzeniem projektu wojewódzkiego planu szczególnej opieki geriatrycznej, a następnie – już po opracowaniu projektu tego planu – udostępnia go w tym publikatorze. W terminie 30 dni od dnia udostępnienia projektu wojewódzkiego planu zainteresowane podmioty mogą przedstawić wojewodzie opinie dotyczące ww. projektu. Wojewoda, po rozpatrzeniu tych opinii, przygotowuje w porozumieniu z NFZ finalny projekt wojewódzkiego planu, który przekazuje do zatwierdzenia ministrowi właściwemu do spraw zdrowia.

Powyższa procedura opracowania wojewódzkiego planu szczególnej opieki geriatrycznej zapewnia zatem możliwość aktywnego udziału „podmiotów zainteresowanych”, przez co można rozumieć, że dotyczy m.in. samych seniorów i organizacji senioralnych, mogących zgłaszać  swoje opinie w określonym ustawą terminie.

Jak wynika z uzasadnienia do projektu  ustawy (zamieszczonego na stronach sejmowych) pojęcie „szczególnej opieki geriatrycznej” należy rozumieć jako konieczność przejawiania troski wobec osób, które ze względu na wiek doświadczają kumulacji problemów zdrowotnych. Zgodnie z Konstytucją RP „Władze publiczne są obowiązane do zapewnienia szczególnej opieki zdrowotnej (…) osobom niepełnosprawnym i osobom w podeszłym wieku”.

Nadrzędnym celem ustawy jest zapewnienie szczególnej opieki geriatrycznej osobom, które ukończyły 75 rok życia, a w konsekwencji sprzyjanie zdrowemu starzeniu się. Ustawowe rozwiązania są ukierunkowane na przemodelowania geriatrii w stronę podejścia środowiskowego, w którym świadczenia medyczne realizowane będą w pobliżu miejsca zamieszkania seniora. Populacja seniorów znacząco się powiększa, co jest efektem wydłużenia się w ostatnich dziesięcioleciach przeciętnej długości życia Polaków i jednoczesnego wchodzenia w późną fazę starości pokoleń z powojennych roczników.

Z uzasadnienia projektu ustawy wynika również, że pozytywnemu zjawisku, jakim jest coraz dłuższe życie, nie towarzyszy zdrowe starzenie się. Stopniowa utrata zdrowia i sprawności to procesy charakterystyczne dla starości. Jednak badania wskazują, że samopoczucie polskich seniorów przeciętnie jest gorsze niż wśród mieszkańców innych krajów unijnych, co wynika z niepełnosprawności i istotnych ograniczeń zdrowotnych utrudniających samodzielne funkcjonowanie. Zaspokojenie potrzeb szybko rosnącej grupy osób w wieku podeszłym wymaga przygotowania odpowiedniej infrastruktury, usług, a przede wszystkim kadr medycznych i opiekuńczych.

Zjawisko starzenia się społeczeństw dotyczy w zasadzie wszystkich krajów rozwiniętych. W okres starości wchodzą roczniki wyżu powojennego, czyli osób urodzonych zaraz po zakończeniu II wojny światowej. Oznacza to gwałtowny przyrost liczebny osób w wieku co najmniej 75 lat już od 2020 roku. Na koniec 2021 r. liczba osób co najmniej 75-letnich wyniosła prawie 2 700 tys., co stanowiło 7,1% ogółu populacji. W kolejnych dekadach w polskim społeczeństwie nastąpi gwałtowny wzrost odsetka osób po 75. r. ż.  

Należy także zauważyć, iż starzenie się ludności, mierzone udziałem osób po 75 r. ż. w ogóle mieszkańców, kształtuje się odmiennie w różnych rejonach kraju. W 2021 r. najmniejszy odsetek osób starszych zamieszkiwał województwa warmińsko-mazurskie (6,2%), wielkopolskie (6,3%) i lubuskie (6,3%), z kolei „najstarsze” były województwa: świętokrzyskie, łódzkie i lubelskie, gdzie odsetek mieszkańców w wieku co najmniej 75 lat oscylował wokół 8%. W ujęciu bezwzględnym największa liczba osób starszych żyła w województwach: mazowieckim (400 tys.), śląskim (336 tys.) i małopolskim (242 tys.). Subpopulacja najstarszych seniorów (75+) w zależności od województwa stanowi około 25-30% ludności po 60 r.ż. W kolejnych dekadach najstarsze grupy będą zasilane licznymi rocznikami obecnych 60-latków. Przewidziane w ustawie usługi mają sprzyjać wspieraniu potencjału zdrowotnego pacjenta  i utrzymaniu jego samodzielności.

Mając na uwadze nadrzędny cel ustawy z dnia 17 sierpnia 2023 r. o szczególnej opiece geriatrycznej  i znaczenie wojewódzkiego planu w  tworzeniu systemu tej opieki  w naszym kraju Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku po skonsultowaniu z Polskim Forum Seniorów rekomenduje Pani/Panu Wojewodzie  szerokie upowszechnienie informacji o przygotowanym projekcie wojewódzkiego planu, w celu umożliwienia przedstawienia przez zainteresowane podmioty swoich opinii.   Powszechnie wiadomo, że większość polskich seniorów oraz organizacji senioralnych nie korzysta z dostępu do informacji zamieszczanych na stronach BIP-u. Celowym będzie zatem  upowszechnienie informacji o projekcie wojewódzkiego planu także w innych formach np. poprzez komunikaty w środkach masowego przekazu, w pismach informacyjnych, w czasie spotkań środowiskowych itp., aby ta informacja mogła dotrzeć do jak największej liczby seniorów oraz gminnych, powiatowych i wojewódzkich rad seniorów, uniwersytetów trzeciego wieku a także innych osób zainteresowanych udziałem  w pracach nad tym ważnym dokumentem wojewódzkim, wpisującym się w zakres polityki senioralnej.