Projekt „Aktywny rodzic”

Opinia dot. projektu ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –„Aktywny rodzic”

[read_more]

ADRESAT:

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

SPRAWA: 

Opinia dot. projektu ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –„Aktywny rodzic”

UZASADNIENIE:

W dniu 9 kwietnia 2024r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji w zakładce „Rządowy Proces Legislacyjny” zamieszczony został projekt ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –„Aktywny rodzic”[1]. Przedłożona regulacja ulokowana jest w kontekście dynamicznych zmian demograficznych, społecznych oraz ekonomicznych, z jakimi mierzy się współczesna Polska a w szczególności znacznym spadkiem liczby urodzeń dzieci z jednej strony oraz szybko postępującym procesem starzenia się populacji z drugiej strony. Wg danych Głównego Urzędu Statystycznego w 2023 r. urodziło się 272 tys. dzieci, tj. o 33,1 tys. mniej niż w roku poprzednim (spadek rok do roku o 11 %). Spadkowi ulega także wartość współczynnika dzietności. Po jego wzroście w latach 2015–2017 z poziomu 1,29 do 1,45, nastąpił powrót do tendencji spadkowej i w 2022 r. jego wartość wyniosła 1,26. Prognozy wskazują na dalszy spadek liczby urodzeń, co będzie związane przede wszystkim z malejącą liczbą kobiet w wieku prokreacyjnym – przewiduje się, że pomiędzy 2022 r. a 2060 r. ich liczba spadnie z 8,7 mln do 6,3 mln w scenariuszu wysokim i do 4,8 mln w niskim.

Ten stan rzeczy sprawia, iż koniecznym staje się opracowanie i wdrożenie kompleksowego systemu wspierania rodzin w mierzeniu się z wyzwaniami, jakim jest macierzyństwo i rodzicielstwo. Szczególnie istotne jest zapewnienie rodzicom (jak pokazuje praktyka – głównie mamom) możliwości łatwiejszego powrotu lub wejścia na rynek pracy po przerwie związanej z opieką nad małym dzieckiem w pierwszym roku jego życia. Obecnie bowiem rodzice, najczęściej matki, po urodzeniu dziecka muszą wybierać między życiem rodzinnym a zawodowym.

Projekt, który został przygotowany przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej, wychodzi naprzeciw powyższym wyzwaniom określając warunki nabywania prawa do świadczeń wspierających rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka, zwanych „świadczeniami AKTYWNY RODZIC” – ustawa zakłada wprowadzenie trzech rodzajów tego typu świadczenia:

• świadczenie „aktywni rodzice w pracy”;
• świadczenie „aktywnie w żłobku”;
• świadczenie „aktywnie w domu”.

Uwzględniając profil sygnatariuszy porozumienia Polskie Forum Seniorów, którymi są głównie seniorskie organizacje pozarządowe pracujące z osobami starszymi,  za najbardziej interesujący uznać należy projekt powyższej regulacji ustawowej w części odnoszącej się do świadczenia „aktywni rodzice w pracy”. Według założeń ma być ono kierowane do aktywnych zawodowo rodziców dziecka w wieku od 12 do 35 miesiąca życia[2]. Wysokość świadczenia będzie wynosić 1500 zł miesięcznie przez okres 24 miesięcy pomiędzy  12 a 35 miesiącem życia dziecka. Od rodziców będzie zależało na co przeznaczą te środki – będą mogli np. sfinansować z nich opiekę sprawowaną przez babcię (w tym emerytkę) na podstawie umowy uaktywniającej. Co szczególnie istotne dla osób w wieku emerytalnym składki od zawartej w powyższy sposób umowy będą dodatkowo finansowane, co umożliwi dokonywanie corocznej waloryzacji wysokości świadczenia emerytalnego.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń UTW pozytywnie opiniuje projekt ustawy o wspieraniu rodziców w aktywności zawodowej oraz w wychowaniu dziecka –„Aktywny rodzic”. Należy podkreślić, iż konsekwencje procesów związanych ze spadającą dzietnością oraz postępującym starzeniem się społeczeństwa dotykają zarówno sfery społecznej jak i ekonomicznej, oddziaływując m.in. na finanse publiczne, system emerytalny, rynek pracy i ubezpieczenia społeczne, edukację, zwiększenie wydatków na usługi zdrowotne i opiekę nad osobami starszymi. Ustawa proponuje stworzenie i wdrożenie kompleksowego systemu wsparcia dla rodziców, umożliwiającego im efektywne godzenie ról rodzinnych i zawodowych, stanowiąc ważny krok w procesie budowania systemowych rozwiązań problemów opisanych powyżej.

---

[1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12383900

[2] W ustawie zaproponowano definicję pojęcia „ aktywność zawodowa”,  której poziom/rodzaj będzie uprawniał do otrzymywania przedmiotowego świadczenia.

Zadanie publiczne pn. Mocna Federacja – sieciuje, partycypuje, inspiruje! sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 1a.