Ustawa o ubezpieczeniu pielęgnacyjnym

Stanowisko dotyczące poparcia inicjatywy Polskiej Unii Seniorów w sprawie opracowania i uchwalenia powszechnie obowiązującej w RP Ustawy o ubezpieczeniu pielęgnacyjnym.

[read_more]

ADRESAT:

Minister do spraw Polityki Senioralnej

Do wiadomości:

Minister Zdrowia

SPRAWA: 

Stanowisko dotyczące poparcia inicjatywy Polskiej Unii Seniorów w sprawie opracowania i uchwalenia powszechnie obowiązującej w RP Ustawy o ubezpieczeniu pielęgnacyjnym.

UZASADNIENIE:

Polska Unia Seniorów – Sygnatariusz Polskiego Forum Seniorów- skierowała do Pani Marzeny Okły – Drewnowicz, Minister ds. Polityki Senioralnej, pismo z dnia 22 czerwca 2024 r., w którym zgłasza gotowość uczestniczenia w działaniach mających na celu utworzenie ustawowego, powszechnego ubezpieczenia pielęgnacyjnego.

Wnioskodawcy podkreślają, że „… Podjęcie inicjatywy i doprowadzenie do uchwalenia dobrej ustawy UBEZPIECZENIA PIELĘGNACYJNEGO, gwarantującej przyjęcie sprawiedliwych reguł finansowania możliwych form opieki wszystkich przypadków w Polsce, w zależności od stopnia niepełnosprawności, będzie wreszcie wyrazem rzeczywistej polityki prospołecznej i pomoże doprowadzić w przyszłości do uniknięcia powtarzających się protestów osób niepełnosprawnych i ich opiekunów w Parlamencie RP i innych instytucjach rządowych RP”. Przytaczają również doświadczenia innych krajów UE, a w szczególności ustawowe niemieckie Pflegeversicherung – powszechne ubezpieczenie pielęgnacyjne dla opieki długoterminowej dla osób o różnym stopniu niepełnosprawności, które uchwalone zostało przez Bundestag w 1995 roku i było już kilkakrotnie nowelizowane i dostosowywane pod zmieniające się z czasem potrzeby społeczne.

Pomimo podejmowania przez Sejm i Rząd RP prac nad systemowymi uregulowaniami ubezpieczeń pielęgnacyjnych, dotychczas w Polsce nie funkcjonują ubezpieczenia pielęgnacyjne, ani w rozumieniu publicznym, ani w rozumieniu prywatnym.

Jak wynika z dostępnych informacji i publikacji, tematyka ubezpieczeń pielęgnacyjnych ma już swoją historię w pracach polskiego Sejmu i Rządu. Pisze o tym m.in. dr n.pr. Marek  Woch w artykule ”Niekończąca się opowieść o ubezpieczeniu pielęgnacyjnym,” opublikowanym  w czasopiśmie „Menedżer Zdrowia” Nr 3-4.2021(https://www.termedia.pl/mz/Niekonczaca-sie-opowiesc-o-ubezpieczeniu-pielegnacyjnym,43502.html – dostęp 7.07.2024 -) „W czasie 19. posiedzenia Sejmu 7 czerwca 2006 r. minister zdrowia Zbigniew Religa powiedział: Wprowadzenie dodatkowego ubezpieczenia pielęgnacyjnego od 2008 r. wynika z konieczności podjęcia działań w zakresie zapewnienia opieki pielęgnacyjnej dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji z powodu chorób, urazów lub starości, szczególnie w świetle niekorzystnych wskaźników demograficznych oraz postępującego procesu starzenia się polskiego społeczeństwa.”

Zarządzeniem z 28 marca 2006 r. Minister Zdrowia powołał zespół do spraw opracowania założeń obowiązkowego ubezpieczenia pielęgnacyjnego. W jego pracach miały uczestniczyć osoby reprezentujące naukę, samorządy medyczne, instytucje zajmujące się problematyką opieki długoterminowej oraz administrację rządową. Zadania zespołu obejmowały w szczególności:

• przegląd aktów prawnych regulujących sprawy związane z opieką nad ludźmi niezdolnymi do samodzielnej egzystencji i ocena dotychczasowych rozwiązań,
• opracowanie epidemiologiczne aktualnej i prognozowanej liczby osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,
• opracowanie definicji, stopnia i zasad orzecznictwa o niezdolności do samodzielnej egzystencji,
• opracowanie katalogu świadczeń wynikających z potrzeb osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji,
• opracowanie zasad organizacji i finansowania ubezpieczeń pielęgnacyjnych,
• opracowanie zasad ochrony danych i statystyki w ubezpieczeniach pielęgnacyjnych,
• opracowanie zasad zapewnienia jakości usług pielęgnacyjnych i innych regulacji mających na celu ochronę podmiotów ubezpieczeń pielęgnacyjnych.

Prace zespołu zakończyły się w 2007 r. wypracowaniem i przedłożeniem ministrowi zdrowia projektu założeń do ustawy o społecznym ubezpieczeniu pielęgnacyjnym. Uzasadnieniem dla podjęcia powyższych działań był fakt, że w Polsce ponad milion osób z powodu swojego stanu zdrowia jest niesamodzielnych i wymaga stałej opieki innych osób (stan w 2007 r.). Są to najczęściej osoby chore, niesprawne, które z powodu upośledzenia funkcji organizmu (często z niezawinionych przez siebie powodów) pozostają samotne, niezdolne do samodzielnej egzystencji.

Kolejnym dokumentem związanym z ubezpieczeniem pielęgnacyjnym było zarządzenie nr 6 Prezesa Rady Ministrów z 2 lutego 2017 r. w sprawie stworzenia Międzyresortowego Zespołu do spraw Opracowania Systemu Orzekania o Niepełnosprawności oraz Niezdolności do Pracy. Zapisano w nim, że do zadań zespołu należy:

• dokonanie analizy funkcjonowania systemu orzekania o niepełnosprawności i niezdolności do pracy w kontekście ich spójności i konieczności koordynacji działań lub możliwości ich zintegrowania,
• opracowanie projektu założeń do ustawy o orzekaniu o niepełnosprawności i niezdolności do pracy,
• opracowanie projektu ustawy o orzekaniu o niepełnosprawności i niezdolności do pracy po przyjęciu założeń przez zespół,
• opiniowanie rozwiązań dotyczących systemu orzekania o niepełnosprawności i niezdolności do pracy wypracowanych w ramach działania 2.6 Programu Operacyjnego Wiedza Edukacja Rozwój.

Propozycje zespołu zostały złożone w Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a przyczynkiem do podjęcia prac było to, że w Polsce funkcjonuje aż sześć systemów orzekania o niepełnosprawności, w tym cztery ustalają uprawnienia do świadczeń rentowych (w ramach ZUS, KRUS, MSWiA i MON), piąty – o stopniu niepełnosprawności, a szósty – w zakresie potrzeb kształcenia specjalnego. Przepisy są sprzeczne, dezorientują osoby z niepełnosprawnościami i utrudniają im korzystanie ze swoich praw.
Warto zwrócić także uwagę, ze w fachowej literaturze odwołania do ubezpieczenia pielęgnacyjnego dotyczą najczęściej Republiki Federalnej Niemiec, gdzie ubezpieczenie to jest publiczne i realizuje socjalne cele państwa. W tym zakresie m.in. Ariel Przybyłowicz wskazuje, że część rozwiązań funkcjonująca w RFN mogłaby zostać wdrożona w Polsce, np. w postaci lepszego zabezpieczenia socjalnego opiekunów osób niesamodzielnych (vide; A. Przybyłowicz, Ubezpieczenie pielęgnacyjne w Republice Federalnej Niemiec, Zakład Ubezpieczeń Społecznych, Warszawa, 2017; Ewa Cichowicz, Sylwia Pieńkowska-Kamieniecka, Damian Walczak https://doi.org/10.33995/wu2022.3.6 „Ubezpieczenie pielęgnacyjne – publiczne czy prywatne? Gospodarstwa domowe w Polsce wobec oszczędzania na starość i na leczenie”).

Przedstawiając powyższe Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku wyraża poparcie dla inicjatywy Polskiej Unii Seniorów w sprawie opracowania i uchwalenia powszechnie obowiązującej w RP Ustawy o ubezpieczeniu pielęgnacyjnym.

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.