Przejdź do treści

Stanowisko w sprawie projektu rządowego programu Razem bezpieczniej na lata 2025-2028

    Stanowisko dot. projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie „Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej na lata 2025 – 2028”

    [read_more]

    ADRESAT

    Czesław Mroczek, Sekretarz Stanu

    Ministerstwo Spraw Wewnętrznych i Administracji

    SPRAWA:

    Stanowisko dot. projektu uchwały Rady Ministrów w sprawie „Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej na lata 2025 – 2028”

    UZASADNIENIE

    W dniu 9 września 2024r. w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów została opublikowana obszerna informacja o planowanym do przyjęcia przez Radę Ministrów w IV kwartale br. projekcie uchwały w sprawie „Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej na lata 2025 – 2028” (nr projektu: ID55).

    Projekt Programu jest wynikiem doświadczeń uzyskanych w trakcie realizacji czterech edycji Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej, tj. w latach 2007-2015, 2016–2017, 2018-2020 oraz 2022-2024, a także wniosków wynikających z raportów ewaluacyjnych realizowanych na zlecenie MSWiA. Jak wskazano w ramowym uzasadnieniu planowanych w Programie rozwiązań ma on na celu zarówno zwrócenie uwagi opinii publicznej na zjawisko przestępczości i aspołecznych zachowań, jak i podejmowanie odpowiednich działań profilaktyczno-edukacyjnych oraz zwiększenie profesjonalizmu służb państwowych (np. Policji) i społecznych (np. jednostek organizacyjnych samorządu terytorialnego, organizacji pozarządowych) w podejmowaniu działań na rzecz ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań. Program ma pozwolić na realizację ponadstandardowych działań, które nie byłyby możliwe do wdrożenia bez dodatkowego wsparcia finansowego. Szczególnie ważne jest również to, że Program ma stworzyć możliwość realizacji działań zgodnie z potrzebami lokalnymi, które nie mają przecież zawsze jednolitego charakteru.

    Projekt Programu określa 7 podstawowych obszarów zawierających kierunki działań wobec różnych grup odbiorców, tj.:

    • propagowanie aktywnego i bezpiecznego stylu życia – obszar kierowany do ogółu społeczeństwa,
    • tworzenie, rozwijanie i doskonalenie kompetencji społecznych w zakresie cyberbezpieczeństwa – edukacja społeczna i rozwijanie umiejętności wszystkich grup wiekowych w zakresie cyberbezpieczeństwa,
    • kształtowanie pożądanych postaw obywatelskich, społecznych i etycznych – edukacja prawna z zakresu bezpieczeństwa skierowana do wszystkich grup wiekowych,
    • propagowanie kultury bezpieczeństwa ruchu drogowego wśród obywateli – obszar kierowany do wszystkich uczestników ruchu drogowego,
    • przeciwdziałanie przestępczości gospodarczej – wypracowanie dobrych praktyk – obszar kierowany do małych/średnich przedsiębiorców oraz (pośrednio) do nabywców towarów i usług,
    • budowa/modernizacja dróg/przejść dla pieszych – obszar kierowany do jednostek samorządu terytorialnego,
    • budowa/modernizacja monitoringu wizyjnego w przestrzeniach publicznych – obszar kierowany do jednostek samorządu terytorialnego.

    W zarysowanym powyżej kontekście założeń projektowanego Programu podkreślić należy, iż

    postępujący dynamicznie proces starzenia się społeczeństwa stawia przed organami administracji publicznej – zarówno rządowej jak i samorządowej – ogromne wyzwanie, aby osobom starszym stwarzać warunki do prawidłowego i godnego funkcjonowania w społeczeństwie. W ramach tego zasadniczego wyzwania w ostatnich latach na szczególną uwagę zasługuje problematyka bezpieczeństwa osób starszych. Bezpieczeństwo osób starszych to kwestia złożona i wielowątkowa. Przez bezpieczeństwo seniorów należy rozumieć np. ochronę przed oszustami (w tym oszustami w intrenecie), bezpieczeństwo w ruchu drogowym czy też kwestie związane z ochroną przed przemocą (fizyczną, psychiczną, ekonomiczną itp.). Warto zwrócić uwagę na kilka wybranych danych statystycznych w tym zakresie:

    • w pierwszej połowie 2021r. niemal 1200 seniorów padło ofiarą oszustów metodą na wnuczka (i jej pochodnymi), tracąc tym samym kwotę ok. 63 mln zł (!)[1]; natomiast w całym roku 2020 straty sięgnęły ok. 86 mln zł[2]; z kolei 2023r. szacuje się, że seniorzy stracili ok 143 mln zł[3];
    • każdego roku w Polsce zgłaszanych jest około 1700 zaginięć osób powyżej 65 roku życia[4];
    • w wypadkach drogowych wśród ofiar – osób pieszych, największą grupę w 2023r. stanowili właśnie seniorzy, powyżej 60 roku życia – niemal 1850 poszkodowanych osób[5];
    • w roku 2022 niemal 6500 osób w wieku 50 i więcej lat (5246 kobiet, 1222 mężczyzn) padło ofiarą przestępstwa znęcania się nad członkiem rodziny lub inną osobą zależną lub bezradną (art. 207 ustawy Kodeks karny)[6].

    Biorąc pod uwagę wieloaspektowe skutki starzenia się społeczeństwa oraz prognozy wskazujące na utrzymywanie się przez kolejne lata tego trendu demograficznego – Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku pozytywnie opiniuje kierunki i obszary działań zawarte w projekcie „Rządowego programu ograniczania przestępczości i aspołecznych zachowań Razem bezpieczniej na lata 2025 – 2028”.  Jednocześnie w nawiązaniu do założeń przedmiotowego Programu opublikowanych w wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów rekomendujemy i uprzejmie prosimy o:

    1. wyraźne wskazanie w treści Programu grupy osób starszych jako priorytetowych adresatów/odbiorców działań, które w jego ramach będą realizowane,
    2. zabezpieczenie w budżecie środków finansowych niezbędnych do realizacji Programu – adekwatnych do zdefiniowanych w nim problemów i potrzeb w obszarze podejmowania odpowiednich działań profilaktyczno-edukacyjnych mających na celu ograniczanie przestępczości i zachowań aspołecznych.

    Wyrażamy przekonanie, iż coraz liczniejsze grono seniorskich organizacji pozarządowych będzie miało możliwość aktywnego włączenia się w realizację projektów wdrażanych w ramach przygotowywanego Programu.


    [1] https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C908054%2Ckgp-przez-pol-roku-w-wyniku-oszustw-min-na-wnuczka-polscy-seniorzy-stracili

    [2] https://www.pap.pl/aktualnosci/news%2C798145%2Cw-ubieglym-roku-w-wyniku-oszustw-na-wnuczka-polscy-seniorzy-stracili-86-mln

    [3] https://businessinsider.com.pl/poradnik-finansowy/na-wnuczka-to-tylko-jedna-z-metod-tracimy-140-mln-zl-rocznie-przez-oszustow/qrgx383

    [4] https://www.policja.pl/pol/aktualnosci/194674,Wyszedl-z-domu-i-nie-powrocil-zaginiecia-seniorow-jako-narastajacy-problem-spole.html

    [5] Raport Komendy Głównej Policji Biura Ruchu Drogowego – Wypadki drogowe w Polsce w 2023 roku

    [6] https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/wymiar-sprawiedliwosci/wymiar-sprawiedliwosci/ofiary-gwaltu-i-przemocy-domowej,1,1.html (Tabela: Ofiary gwałtu i przemocy domowej 2013-2019. Tablice w formacie CSV)

    Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.