Stanowisko w sprawie projektu Regulaminu konkursu NOWEFIO, edycja 2027 oraz proponowanych zmian w zasadach realizacji Programu.

Stanowisko w sprawie projektu Regulaminu konkursu NOWEFIO, edycja 2027 oraz proponowanych zmian w zasadach realizacji Programu.

[read_more]

ADRESAT:
Dyrektor Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

SPRAWA:  
Stanowisko w sprawie projektu Regulaminu konkursu NOWEFIO, edycja 2027 oraz proponowanych zmian w zasadach realizacji Programu.

UZASADNIENIE

W dniu 30 września br. na stronie internetowej Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego ogłoszono rozpoczęcie konsultacji społecznych projektu Regulaminu konkursu w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030, edycja 2027[1]. Polskie Forum Seniorów, po analizie projektu przedmiotowego Regulaminu, a także przedstawionych propozycji zmian w stosunku do edycji 2026, pozytywnie opiniuje zasadniczy kierunek proponowanych rozwiązań, jednocześnie przedstawiając rekomendacje wynikające z doświadczeń organizacji działających na rzecz osób starszych i z udziałem seniorów.

Za szczególnie istotne należy uznać utrzymanie szerokiej formuły Programu, obejmującej zarówno rozwój aktywności obywatelskiej i wspólnot lokalnych, udział organizacji w życiu publicznym, jak też wzmacnianie potencjału instytucjonalnego sektora pozarządowego. Z punktu widzenia środowisk seniorskich istotne znaczenie ma wskazanie w Priorytecie 2 osób starszych jako jednej z grup, do których mogą być kierowane działania, a w Priorytecie 3 bezpośrednie odwołanie do rad seniorów jako ciał dialogu obywatelskiego. Odpowiada to potrzebie wzmacniania nie tylko działań kierowanych do seniorów, lecz również aktywności podejmowanej przez seniorów, w szczególności ich udziału w konsultacjach, procesach decyzyjnych, wolontariacie oraz lokalnych inicjatywach obywatelskich.  Pozytywnie należy również odnotować regionalizację alokacji w Priorytecie 2, która może sprzyjać bardziej równomiernemu terytorialnie dostępowi do środków, a także utrzymanie możliwości realizacji projektów wieloletnich i brak obowiązku wniesienia wkładu własnego. Projekt przewiduje dotacje w Priorytetach 2-4 od 100 tys. do 300 tys. zł, przy czym wniesienie wkładu własnego nie jest wymagane ani premiowane w ocenie.  

Z perspektywy organizacji seniorskich oraz reprezentacji środowiska osób starszych Polskie Forum Seniorów proponuje rozważenie następujących uzupełnień:

1. Uwzględnienie uczestnictwa osób starszych w kryteriach strategicznych Priorytetów 2 i 3. Zamiast tworzenia preferencji wyłącznie ze względu na typ organizacji, zasadne byłoby premiowanie, np. dodatkowymi 3-5 punktami, projektów, które na podstawie diagnozy w sposób mierzalny zwiększają udział w życiu społecznym i publicznym grup napotykających bariery uczestnictwa obywatelskiego, w tym osób starszych. W Priorytecie 3 kryterium mogłoby obejmować również trwałe wzmacnianie ciał dialogu obywatelskiego, w tym rad seniorów. Tak skonstruowane kryterium zachowywałoby powszechny charakter Programu, a jednocześnie premiowało rzeczywisty efekt włączenia obywatelskiego.
2. Ograniczenie luki pomiędzy mikrograntami a dużymi projektami NOWEFIO. Proponowana maksymalna wysokość mikrograntu w Priorytecie 1 wynosi 10 tys. zł, podczas gdy minimalna dotacja w Priorytetach 2-4 wynosi 100 tys. zł. Warto rozważyć możliwość finansowania w Priorytecie 2 lub 3 także projektów o wartości np. 50-100 tys. zł. Taka ścieżka mogłaby zwiększyć dostępność Programu dla lokalnych organizacji posiadających już doświadczenie projektowe, ale nieplanujących przedsięwzięć o skali wymagającej dotacji co najmniej 100 tys. zł.
3. Wzmocnienie rzeczywistej dostępności terytorialnej Programu. PFS pozytywnie odnosi się do podziału środków Priorytetu 2 na alokacje regionalne. Warto jednak monitorować nie tylko podział pomiędzy województwa, lecz również dostępność środków dla organizacji działających w mniejszych miastach, powiatach i gminach wiejskich. W przypadku Priorytetu 1 Operator powinien wykazać sposób dotarcia z informacją, doradztwem i mikrograntami do różnych części województwa, nie tylko do organizacji funkcjonujących w największych ośrodkach.
4. Utrzymanie i rozwinięcie preferencji dla współpracy lokalnej w Priorytecie 1. Pozytywnie należy ocenić propozycję przyznawania dodatkowych punktów Operatorowi zarejestrowanemu w województwie, w którym ma prowadzić działania, oraz za ofertę wspólną. Warto uzupełnić ten mechanizm o oczekiwanie współpracy Operatorów z lokalnymi i sektorowymi sieciami organizacji, w tym organizacjami seniorskimi, co może ułatwić dotarcie do mniej sformalizowanych inicjatyw i nowych liderów.
5. Wzmocnienie dostępności i monitorowania udziału osób starszych. Przy projektach kierowanych do szerokich grup mieszkańców warto promować rozwiązania ograniczające bariery cyfrowe, komunikacyjne i organizacyjne, w tym możliwość korzystania z informacji i zgłaszania udziału także poza kanałami wyłącznie elektronicznymi. W monitorowaniu Programu można również rozważyć zbieranie zagregowanych informacji o udziale poszczególnych grup wiekowych, co pozwoliłoby oceniać, w jakim stopniu środki NOWEFIO rzeczywiście docierają także do starszych obywateli.

Podsumowując, Polskie Forum Seniorów pozytywnie opiniuje przedstawiony kierunek Regulaminu NOWEFIO edycja 2027. Proponowane rozwiązania tworzą możliwości wspierania również aktywności obywatelskiej osób starszych, rozwoju rad seniorów oraz wzmacniania organizacji działających na rzecz seniorów. Jednocześnie uwzględnienie powyższych rekomendacji mogłoby zwiększyć dostępność Programu dla organizacji lokalnych, wzmocnić terytorialną równowagę wsparcia oraz jeszcze wyraźniej wykorzystać potencjał rosnącej grupy starszych obywateli jako aktywnych uczestników życia społecznego i publicznego.

[1] https://niw.gov.pl/ruszaja-konsultacje-regulaminow-proo-i-nowefio-2027/

Zadanie publiczne pn. „ASY Partycypacji – innowacyjne rozwiązanie na powszechne partycypowanie” dofinansowane ze środków rządowego programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030. Edycja 2026