Stanowisko w sprawie projektu Programu współpracy Województwa Zachodniopomorskiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2026r.

Stanowisko w sprawie projektu Programu współpracy Województwa Zachodniopomorskiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2026r.

[read_more]

ADRESAT:

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego

SPRAWA:

Stanowiskow sprawie projektu Programu współpracy Województwa Zachodniopomorskiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2026r.

UZASADNIENIE:

Zarząd Województwa Zachodniopomorskiego, podejmując uchwałę nr 1616/25 z dnia 16 września 2025 r., rozpoczął proces konsultacji społecznych dotyczących projektu „Programu współpracy Województwa Zachodniopomorskiego z organizacjami pozarządowymi na rok 2026”. Wśród priorytetów współpracy Samorządu Województwa Zachodniopomorskiego z organizacjami pozarządowymi zaplanowanych na rok 2026 uwzględniono zadanie pod nazwą „Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym”, którego realizację powierzono Regionalnemu Ośrodkowi Polityki Społecznej.

Warto zaznaczyć, że inicjatywy skierowane do osób starszych, mające na celu poprawę jakości ich życia, odgrywają kluczową rolę i wymagają konsekwentnego wspierania. Z uwagi na postępujące procesy starzenia się społeczeństwa – widoczne zarówno w Polsce, jak i w województwie zachodniopomorskim – polityka senioralna powinna stanowić jeden z priorytetowych kierunków działań administracji publicznej oraz organizacji pozarządowych.

W projekcie ww. Programu współpracy wskazuje się, iż przedmiotem współpracy z organizacjami pozarządowymi są zadania własne województwa:

1. tożsame z zadaniami określonymi w  art. 4 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie;
2. wskazane w aktualnej Strategii Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego.

W tej perspektywie szczególnego znaczenia nabiera zapis zawarty w Strategii Rozwoju Województwa Zachodniopomorskiego wskazujący, że stopniowe starzenie się społeczeństwa związane ze zwiększeniem odsetka osób w wieku poprodukcyjnym oraz wydłużeniem wieku życia rodzi implikacje dla rynku pracy, sektora usług publicznych, zapotrzebowania na infrastrukturę, instytucje publiczne i sposób ich funkcjonowania, kompetencje zawodowe, a także standardy jakości życia dostosowane do potrzeb osób starszych. Zachodzące zmiany powinny znaleźć wyraz w zwiększeniu aktywności i udziału seniorów w życiu zawodowym i społecznym, a zarazem intensyfikacji dialogu międzypokoleniowego. Brak aktywnych działań w tym względzie oznaczać będzie stopniowe obniżanie konkurencyjności i atrakcyjności regionu[…].

W podsumowaniu i rekomendacjach zawartych w Wojewódzkim Programie na rzecz Seniorów na lata 2023-2027 dla Województwa Zachodniopomorskiego określono, że procesy demograficzne zachodzące tak w województwie zachodniopomorskim, jak i w całej Polsce, stawiają przed polityką społeczną szereg wyzwań. Zawarte w Programie propozycje działań, mają umożliwić stworzenie na Pomorzu Zachodnim warunków, które pozwoliłyby osobom starszym na pełne i efektywne uczestnictwo w życiu społecznym, partycypację w decyzjach publicznych. Standardem dla samorządów staje się kreowanie takiej polityki społecznej, która zwiększy szansę na realizację prawa osób starszych do życia w dobrostanie i na tyle niezależnych, na ile jest to możliwe.

Działania realizowane na rzecz i wobec osób starszych, zawarte w Programie, nie będą ograniczać się tylko do interwencji na rzecz najsłabszych seniorów. Podstawowym celem zaplanowanych aktywności będzie tworzenie warunków umożliwiających eksponowanie i wykorzystanie posiadanego przez tę grupę – kapitału życiowego doświadczenia. Oznacza to, że będą one skierowane do wszystkich seniorów, zarówno tych, którzy samodzielnie organizują swoje życie, posiadają potencjał do działań społecznych, twórczych, jak i do tych, którzy wymagają wsparcia i pomocy innych. W zaplanowanych celach i działaniach, zostały uwzględnione właściwe dla regionu cechy demograficznego starzenia się ludności, jak również zakres i obszar, dostosowany do całokształtu polityki rozwojowej samorządu i realnych możliwości. Zaplanowane rozwiązania uwzględniają sytuację życiową osób starszych, warunku życia ich rodzin, jak również współpracę samorządów lokalnych.

Uwzględniając powyższe uwagi oraz potrzeby wynikające z obserwowanych trendów demograficznych, istotne jest, aby Program współpracy Województwa Zachodniopomorskiego na rok 2026 jeszcze bardziej wzmocnił swoją orientację na seniorów jako aktywnych uczestników życia społecznego. Proces starzenia się społeczeństwa stawia przed regionem nowe wyzwania, które wymagają interdyscyplinarnego podejścia, łączącego działania w obszarze polityki społecznej, edukacji, zdrowia, kultury, turystyki oraz gospodarki. Konieczne jest tworzenie warunków sprzyjających pełnej partycypacji osób starszych w życiu lokalnym i regionalnym, co wpłynie na poprawę jakości życia tej grupy oraz całej społeczności. Włączenie seniorów w procesy decyzyjne oraz rozwój mechanizmów konsultacji będzie budować dialog międzypokoleniowy i wzmacniać kapitał społeczny regionu. Szczególnego znaczenia nabiera wspieranie inicjatyw, które rozwijają potencjał osób starszych, w tym aktywności edukacyjne, kulturalne, turystyczne i obywatelskie. Takie działania sprzyjają budowaniu modelu „społeczeństwa dla wszystkich pokoleń”, w którym seniorzy są partnerami, a nie tylko beneficjentami pomocy. W perspektywie strategicznej oznacza to konieczność wpisania w Program współpracy mechanizmów systemowego wsparcia oraz dedykowanych priorytetów. Takie podejście pozwoli na efektywniejsze wykorzystanie potencjału seniorów, wzmacniając rozwój społeczny i gospodarczy Województwa. W konsekwencji przyczyni się to do stworzenia spójnej i zrównoważonej polityki senioralnej, odpowiadającej na wyzwania przyszłości.

Mając na uwadze powyższe, Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku rekomenduje oraz zwraca się z uprzejmą prośbą o uwzględnienie w Programie współpracy […] na rok 2026 następujących propozycji, tj.:

1. wprowadzenie interdyscyplinarnego priorytetu poświęconego osobom starszym, co umożliwi wyjście z przedmiotowym zagadnieniem poza ramy wyłącznie pomocy społecznej i potraktowanie tej problematyki jako zagadnienia wielowymiarowego, obejmującego m.in. aspekty zdrowotne, edukacyjne, kulturowe, gospodarcze, obywatelskie, turystyczne oraz związane z tzw. srebrną gospodarką;
2. realizacji zadań związanych z turystyką i krajoznawstwem, w tym inicjatyw dotyczących turystyki społecznej seniorów, wzorowanych np. na Programie rozwoju turystyki społecznej ogłoszonym w 2023 r. przez Ministerstwo Sportu i Turystyki[1];
3. korekty przepisu §4 ust. 1 poprzez odwołanie się – obok już wspomnianych aktów –  również do Wojewódzkiego Programu na rzecz Seniorów na lata 2023-2027 dla Województwa Zachodniopomorskiego;
4. wpisanie konkursu poświęconego edukacji ustawicznej oraz aktywizacji seniorów, w tym ustanowienia odrębnego priorytetu konkursowego skierowanego do uniwersytetów trzeciego wieku lub osobnego konkursu dla uniwersytetów trzeciego wieku;
5. wprowadzenie w ramach niefinansowych form współpracy konsultacji projektów aktów prawa miejscowego z Radą Seniorów Województwa Zachodniopomorskiego;
6. zwiększenie w budżecie Województwa Zachodniopomorskiego puli środków niezbędnych do realizacji planowanych i oczekiwanych działań dla seniorów.

Wyrażamy nadzieję, że powyższe propozycje znajdą odzwierciedlenie w Programie współpracy na rok 2026, przyczyniając się do skuteczniejszej i bardziej wszechstronnej polityki senioralnej w Województwie Zachodniopomorskim oraz do pełniejszego wykorzystania potencjału osób starszych w życiu społecznym i gospodarczym regionu.

---

[1] Zob. : https://www.gov.pl/web/sport/ogloszenie-programu-rozwoju-turystyki-spolecznej-sprzyjajacej-aktywnosci-fizycznej-spoleczenstwa–upowszechnianie-turystyki-osob-starszych-dzieci-z-domow-dziecka-oraz-dzieci-z-niepelnosprawnosciami-i-ich-opiekunow-oraz-szkolenia-dla-osob-pracujacych-w-turystyce-z-osobami-ze-szczegolnymi-potrzebami-finansowany-w-2023-roku-z-funduszu-rozwoju-kultury-fizycznej-01092023-r

Zadanie publiczne pn. Ogólnopolskie Forum Trzeciego Wieku sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030, edycja 2025.