Rekomendacje w zakresie lokowania zadań w obszarze polityki senioralnej w programie współpracy Ministra Cyfryzacji z organizacjami pozarządowymi

Rekomendacje w zakresie lokowania zadań w obszarze polityki senioralnej w programie współpracy Ministra Cyfryzacji z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

[read_more]

Adresat

Minister Cyfryzacji

Sprawa:

Rekomendacje w zakresie lokowania zadań w obszarze polityki senioralnej w programie współpracy Ministra Cyfryzacji z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

UZASADNIENIE

Postępujący dynamicznie proces starzenia się społeczeństwa polskiego stanowi fakt powszechnie znany i statystycznie udowodniony.  Jego skalę pokazują najnowsze dane statystyczne, które od 2006r. jednoznacznie sygnalizują stały wzrost udziału osób starszych w populacji Polski. W 2005r. udział ten wyniósł 17,2%, a w 2023r. ukształtował się na poziomie 26,3% (za: „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023r.”, Główny Urząd Statystyczny,  Białystok, grudzień 2024r.) Spadek liczby ludności ogółem i wzrost liczby ludności w wieku senioralnym skutkuje wzrostem wskaźnika obciążenia demograficznego osobami starszymi (liczby osób w wieku 65 lat i więcej przypadającej na 100 osób w wieku od 15 do 64 lat). Dynamiczny wzrost tego wskaźnika zauważalny jest od 2011r. – wynosił on wówczas 19,4 podczas gdy na koniec 2023r. – osiągnął poziom 30,9 (za: Sytuacja osób…op.cit.). Wyniki Prognozy ludności na lata 2023 – 2060 wskazują na pogłębianie się procesu starzenia społeczeństwa. Mimo przewidywanego ubytku ludności o ponad 7 mln do 2060r. spodziewany jest postępujący proces starzenia się ludności Polski, co oznacza wzrost odsetka osób w wieku 65 lat i więcej.  Populacja osób w tym wieku wzrośnie w końcu horyzontu prognozy do 11,8 miliona i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności (za: „Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2023r.”, Minister do spraw Polityki Senioralnej, Warszawa, grudzień 2024r.)

W kontekście powyższych, obiektywnych informacji statystycznych stwierdzić należy, iż polityka senioralna tak obecnie jak i w przyszłości winna stanowić jeden z priorytetowych obszarów  zainteresowania państwa zarówno na szczeblu centralnym jak również regionalnym i lokalnym. W ostatnim czasie istotnym symbolem dostrzeżenia rangi tych zagadnień stało się powołanie po raz pierwszy w historii Polski konstytucyjnego Ministra do spraw Polityki Senioralnej, którego strategicznym zadaniem jest budowanie nowoczesnej, kompleksowej polityki senioralnej państwa mierzącej się z wyzwaniem postępującego procesu starzenia się społeczeństwa.

Ważnym, formalnoprawnym narzędziem Ministra Cyfryzacji umożliwiającym mobilizację i aktywne współdziałanie z podmiotami III sektora, którego istotnym segmentem są również organizacje seniorskie, jest roczny lub wieloletni  program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi organizacjami pożytku publicznego, przyjmowany do realizacji  na podstawie art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r., poz. 571). Aktualnie obowiązujący w tym zakresie dokument pn. „Program współpracy Ministra Cyfryzacji z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na lata 2025−2027”został wprowadzony Zarządzeniem nr 33 Ministra Cyfryzacji z dnia 18 listopada 2024 r. (Dz.Urz.MC.2024.poz. 38).

Przedmiotowy dokument formułuje w szczególności cele, zasady, zakres oraz formy współpracy z podmiotami III sektora w latach 2025-2027.

W obszernie opisanym zakresie przedmiotowym współpracy z podmiotami pozarządowymi zwracają uwagę szczególnie ważne z punkt widzenia seniorów i działalności organizacji seniorskich obszary obejmujące:

• rozwój społeczeństwa informacyjnego, w tym również w zakresie rozwijania kompetencji cyfrowych obywateli oraz popularyzacji wiedzy na temat nowych technologii cyfrowych takich jak np. sztuczna inteligencja,
• przeciwdziałanie wykluczeniu cyfrowemu, w tym również wyrównywania szans i wspierania rozwoju kompetencji cyfrowych wśród obywateli,
• rozwój usług świadczonych drogą elektroniczną,
• kształtowanie polityki państwa w zakresie ochrony danych osobowych w związku z rozwojem technologii cyfrowych,
• bezpieczeństwo cyberprzestrzeni.

Z kolei wśród form współpracy wskazano:

• formy pozafinansowe w tym m.in. konsultacje, zawieranie partnerstw, tworzenie wspólnych zespołów o charakterze doradczym i inicjatywnym, organizację wspólnych przedsięwzięć, udział przedstawicieli Ministra w wydarzeniach organizowanych przez organizacje pozarządowe, promowanie działalności organizacji przez Ministra, upowszechnianie przez Ministra informacji o realizowanych przez organizacje wydarzeniach wyróżniających się poziomem merytorycznym i organizacyjnym, patronaty,
• formy finansowe – obejmujące powierzanie lub wspieranie zadań publicznych oraz realizację programów finansowanych ze środków UE.

Program definiuje również priorytetowe zadania publiczne, wśród których wskazano m.in.:

• wzrost poziomu kompetencji cyfrowych obywateli,
• działania na rzecz zapewnienia cyberbezpieczeństwa i przeciwdziałania cyberprzemocy,
• działania wpierające obywateli należących do grup zagrożonych wykluczeniem cyfrowym,
• wspieranie organizacji pozarządowych w transformacji cyfrowej.

Mając na uwadze poczynione na wstępie uwagi dotyczące rosnącego znaczenia wyzwań w obszarze polityki senioralnej państwa w kontekście aktualnego brzmienia obowiązującego Programu współpracy Ministra Cyfryzacji z organizacjami pozarządowymi – Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń UTW rekomenduje i zachęca, aby:

• w procesie aktualizowania obecnego oraz opracowania kolejnego Programu współpracy w sposób wyraźny opisać obszar możliwości wspierania realizacji zadań polityki senioralnej państwa przy wykorzystaniu zasobów będących w dyspozycji Ministra Cyfryzacji,
• w miarę możliwości zwiększyć środki finansowe na realizację zadań w powyższym zakresie – w ramach finansowych form współpracy z organizacjami pozarządowymi,
• na etapie konsultacji projektu Programu z organizacjami pozarządowymi maksymalnie szeroko upowszechnić jego treść w środowisku organizacji pozarządowych tak, by zwiększyć możliwość aktywnego włączenia się tych podmiotów w proces tworzenia Programu.

Rekomendując powyższe wyrażamy jednocześnie przekonanie, iż tego typu działania podejmowane na szczeblu Ministra Cyfryzacji będą stanowiły ważny, czytelny i spójny z działaniami Ministra do spraw Polityki Senioralnej sygnał dla obywateli i organizacji społecznych wskazujący, iż problematyka wyzwań demograficznych jest dostrzegana i podejmowana we wszystkich działach administracji rządowej w Polsce.

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.