Rekomendacje do Programu współpracy Ministra Aktywów Państwowych z organizacjami pozarządowymi .

Rekomendacje w zakresie lokowania zadań w obszarze polityki senioralnej w programie współpracy Ministra Aktywów Państwowych z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

[read_more]

Adresat

Minister Aktywów Państwowych

Sprawa:

Rekomendacje w zakresie lokowania zadań w obszarze polityki senioralnej w programie współpracy Ministra Aktywów Państwowych z organizacjami pozarządowymi oraz innymi podmiotami prowadzącymi działalność pożytku publicznego

UZASADNIENIE

Postępujący dynamicznie proces starzenia się społeczeństwa polskiego stanowi fakt powszechnie znany i statystycznie udowodniony.  Z jednego obecnie z najmłodszych krajów Unii Europejskiej już w 2060 r. nasz kraj stanie się najstarszym – a proces ten jest w gruncie rzeczy nieuchronny i w najbliższych kilkudziesięciu latach nieodwracalny. Skalę tego postępującego procesu pokazują najnowsze dane statystyczne Narodowego Spisu Powszechnego Ludności i Mieszkań 2021[1]. Przykładowo, jak wynika z tego opracowania, w ciągu ostatniej dekady liczba osób w wieku poprodukcyjnym zwiększyła się o blisko 2 miliony (z 6,5 miliona w 2011 do blisko 8,5 miliona w 2021). W 2005 r. udział osób starszych w ogólnej liczbie ludności Polski wyniósł 17,2%, a w 2023 r. ukształtował się na poziomie 26,3%.Spadek liczby ludności ogółem i wzrost liczby ludności w wieku senioralnym skutkuje wzrostem wskaźnika obciążenia demograficznego osobami starszymi (liczby osób w wieku 65 lat i więcej przypadającej na 100 osób w wieku od 15 do 64 lat). Wskaźnik ten ukształtował się w 2023 r. na poziomie 30,9. Dynamiczny wzrost tego wskaźnika zauważalny jest od 2011 r. – w latach 2005–2010 wahał się on między 18,9 a 19,0.[2] Mimo przewidywanego ubytku ludności o ponad 7 mln do 2060 r. spodziewany jest postępujący proces starzenia się ludności Polski, co oznacza wzrost odsetka osób w wieku 65 lat i więcej. Populacja osób w tym wieku wzrośnie w końcu horyzontu prognozy do 11,6 miliona i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności.[3]

W kontekście powyższych, obiektywnych informacji statystycznych stwierdzić należy, iż polityka senioralna tak obecnie jak i w przyszłości winna stanowić jeden z priorytetowych obszarów  zainteresowania państwa zarówno na szczeblu centralnym jak również regionalnym i lokalnym. W ostatnim czasie istotnym symbolem dostrzeżenia rangi tych zagadnień stało się powołanie po raz pierwszy w historii Polski konstytucyjnego Ministra do spraw Polityki Senioralnej, którego strategicznym zadaniem jest budowanie nowoczesnej, kompleksowej polityki senioralnej państwa mierzącej się z wyzwaniem postępującego procesu starzenia się społeczeństwa.

Ważnym, formalnoprawnym narzędziem Ministra Aktywów Państwowych umożliwiającym mobilizację i aktywne współdziałanie z podmiotami III sektora, którego istotnym segmentem są również organizacje seniorskie, jest roczny lub wieloletni  program współpracy z organizacjami pozarządowymi oraz innymi organizacjami pożytku publicznego, przyjmowany do realizacji  na podstawie art. 5b ust. 1 ustawy z dnia 24 kwietnia 2003 r. o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie (Dz. U. z 2023 r., poz. 571). Aktualnie obowiązujący w tym zakresie dokument pn. „Program współpracy Ministra Aktywów Państwowych z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na lata 2024-2027” został wprowadzony Zarządzeniem Ministra Aktywów Państwowych z dnia 2 października 2024 r. (Dz.Urz.MAP.2024.30).

Przedmiotowy dokument formułuje w szczególności cele, zakres oraz sposób realizacji Programu w latach 2024-2027. Zgodnie z postanowieniami tego Programu współpraca z organizacjami pozarządowymi może być realizowana w szczególności w obszarach:

• profesjonalizacji nadzoru właścicielskiego, w tym realizowania ładu zarządczego w spółkach z udziałem Skarbu Państwa oraz fundacjach korporacyjnych spółek z udziałem Skarbu Państwa;
• wsparcia wdrażania celów zrównoważonego rozwoju przez spółki z udziałem Skarbu Państwa, w tym odpowiedzialności społecznej.

Zadeklarowano również, iż w celu racjonalnego i efektywnego wykorzystania mienia państwowego, zwiększenia jego wartości oraz realizacji polityki gospodarczej państwa wpływającej na każdego obywatela, Ministerstwo będzie dążyć do stworzenia platformy dialogu, wymiany doświadczeń i współpracy z możliwie szerokim i zróżnicowanym gronem interesariuszy.

Wśród sposobów realizacji Programu wskazano m.in.:

• współpracę z interesariuszami w ramach prac podmiotów opiniodawczo-doradczych funkcjonujących przy Ministrze w tym w ramach prac zespołu konsultacyjnego fundacji korporacyjnych spółek z udziałem Skarbu Państwa, mającego na celu wprowadzanie dobrych praktyk dotyczących transparentności i filantropii, koordynowanie obszarów priorytetowych między fundacjami korporacyjnymi;
• konsultacje przygotowywanych w Ministerstwie aktów prawnych lub innych dokumentów strategicznych;
• współorganizację wydarzeń takich jak konferencje, seminaria, warsztaty;
• działania informacyjno-edukacyjne związane m.in. z przygotowaniem opracowań typu: raporty, analizy, publikacje, broszury czy newslettery informacyjne;

Mając na uwadze poczynione na wstępie uwagi dotyczące rosnącego znaczenia wyzwań w obszarze polityki senioralnej państwa w kontekście aktualnego brzmienia obowiązującego Programu współpracy Ministra Aktywów Państwowych z organizacjami pozarządowymi – Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń UTW rekomenduje i zachęca, aby:

• w procesie aktualizowania obecnego oraz opracowania kolejnego Programu współpracy w sposób wyraźny opisać obszar możliwości wspierania realizacji zadań polityki senioralnej państwa przy wykorzystaniu zasobów będących w dyspozycji Ministra Aktywów Państwowych,
• zabezpieczyć w budżecie Ministra Aktywów Państwowych oraz fundacji korporacyjnych spółek z udziałem Skarbu Państwa stosowne środki finansowe na realizację zadań w powyższym zakresie – w ramach finansowych form współpracy z organizacjami pozarządowymi,
• na etapie konsultacji projektu Programu z organizacjami pozarządowymi maksymalnie szeroko upowszechnić jego treść w środowisku organizacji pozarządowych tak, by zwiększyć możliwość aktywnego włączenia się tych podmiotów w proces tworzenia Programu.

Rekomendując powyższe wyrażamy jednocześnie przekonanie, iż tego typu działania podejmowane na szczeblu Ministra Aktywów Państwowych będą stanowiły ważny, czytelny i spójny z działaniami Ministra do spraw Polityki Senioralnej sygnał dla obywateli i organizacji społecznych wskazujący, iż problematyka wyzwań demograficznych jest dostrzegana i podejmowana we wszystkich działach administracji rządowej w Polsce.

---

[1] „Starzenie się ludności Polski w świetle wyników narodowego spisu powszechnego ludności i mieszkań 2021” (GUS, Warszawa, 2023r.).

[2] „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023 r.” Główny Urząd Statystyczny, Urząd Statystyczny w Białymstoku Białystok , grudzień 2024r.

[3] „Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2023 r.”., Minister do spraw Polityki Senioralnej, Warszawa, 2024.

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.