Rekomendacja wdrożenia pilotażowego programu bezpłatnego montażu czujek dymu i czadu dla seniorów w Województwie Małopolskim

Rekomendacja wdrożenia pilotażowego programu bezpłatnego montażu czujek dymu i czadu dla seniorów w Województwie Małopolskim

[read_more]

ADRESAT:
Wojewoda Małopolski       

SPRAWA:  
Rekomendacja wdrożenia pilotażowego programu bezpłatnego montażu czujek dymu i czadu dla seniorów w Województwie Małopolskim

UZASADNIENIE:

Starzenie się populacji Województwa Małopolskiego oraz rosnąca liczba mieszkańców w wieku 65+ sprawiają, że kwestie bezpieczeństwa osób starszych stają się jednym z kluczowych wyzwań polityki społecznej państwa. Szczególnie narażoną grupę stanowią seniorzy mieszkający samotnie, korzystający z pieców węglowych, gazowych lub opalanych drewnem, co istotnie zwiększa ryzyko zatrucia tlenkiem węgla oraz wystąpienia pożaru w miejscu zamieszkania

Inspiracją do niniejszego wystąpienia jest skuteczne rozwiązanie wdrożone w Poznaniu w ramach programu „Viva Senior”, w którym zakwalifikowani mieszkańcy otrzymują bezpłatne czujki dymu i czadu wraz z ich profesjonalnym montażem[1]. Program realizowany jest we współpracy z organizacją pozarządową oraz Państwową Strażą Pożarną, a każdy senior otrzymuje indywidualny instruktaż dotyczący postępowania w razie zagrożenia. Model ten spotkał się z bardzo pozytywnym odbiorem i realnie zwiększył poziom bezpieczeństwa osób starszych w mieście.

Tlenek węgla pozostaje jednym z najistotniejszych zagrożeń dla seniorów – jest niewidoczny, bezwonny i działa szybko, często uniemożliwiając podjęcie reakcji. Regularnie odnotowywane interwencje Państwowej Straży Pożarnej (PSP) pokazują, że wiele zdarzeń można byłoby uniknąć, gdyby w mieszkaniu znajdowało się proste urządzenie alarmowe w postaci czujki czadu[2]. Wprowadzenie programu profilaktycznego w skali całego województwa znacząco obniżyłoby liczbę interwencji ratunkowych i ograniczyło poważne skutki zdrowotne.

Wdrożenie takiej inicjatywy wpisywałoby się w obowiązki administracji rządowej wynikające z polityki bezpieczeństwa publicznego, działań na rzecz wsparcia osób starszych oraz profilaktyki zagrożeń. Jednocześnie stanowiłoby istotne uzupełnienie dotychczasowych działań realizowanych przez Małopolski Urząd Wojewódzki oraz jednostki PSP.

Program mógłby zostać zorganizowany jako pilotaż obejmujący wybrane powiaty – przede wszystkim te, w których problem ubóstwa energetycznego oraz udział budynków opalanych paliwami stałymi jest najwyższy. Realizatorem lokalnym mogłyby być – w porozumieniu z lokalnymi samorządami  – ośrodki pomocy społecznej, które posiadają bieżący kontakt z osobami starszymi i potrafią trafnie identyfikować gospodarstwa o podwyższonym poziomie ryzyka. Montaż urządzeń oraz przeszkolenie seniorów mogłaby przeprowadzić Państwowa Straż Pożarna, Ochotnicze Straże Pożarne (OSP) lub przeszkolone organizacje partnerskie, wzorem programu poznańskiego.

Warto podkreślić, że koszty zakupu czujek są relatywnie niewielkie, a ich efekt prewencyjny – nieporównywalnie większy, niż koszty interwencji ratowniczych, hospitalizacji czy skutków przewlekłych zatruć. Program ma charakter niskoinwestycyjny, wysokospołeczny i od razu może przynieść wymierne korzyści w obszarze bezpieczeństwa publicznego.

Jednocześnie Małopolska – jako region o dużym zróżnicowaniu społecznym i ekonomicznym oraz znacznym udziale gospodarstw korzystających z pieców tradycyjnych – jest szczególnie predysponowana do wdrożenia takiego mechanizmu.

Mając na uwadze powyższe argumenty, Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku zwraca się z wnioskiem o rozważenie wdrożenia pilotażowego programu np. pod nazwą „Małopolska dla Seniorów – Bezpieczny Dom”, obejmującego:

1. Powołanie zespołu roboczego działającego przy Wojewodzie Małopolskim, z udziałem przedstawicieli Małopolskiego Urzędu Wojewódzkiego, Komendy Wojewódzkiej PSP, Regionalnego Ośrodka Polityki Społecznej oraz reprezentantów środowisk senioralnych i organizacji społecznych – odpowiedzialnego za opracowanie założeń programu.
2. Opracowanie kryteriów naboru seniorów, uwzględniających m.in.: wiek 65+, samotne zamieszkiwanie, korzystanie z pieców na paliwa stałe, status socjalny oraz sygnały o zagrożeniu zgłaszane przez odpowiednie służby.
3. Zakup oraz bezpłatny montaż czujek dymu i czadu w domach/mieszkaniach zakwalifikowanych seniorów, wraz z krótkim instruktażem dotyczącym zasad bezpieczeństwa i postępowania w sytuacji alarmowej.
4. Zorganizowanie kampanii informacyjnej prowadzonej we współpracy z PSP, OSP i lokalnymi mediami, dotyczącej zagrożeń związanych z tlenkiem węgla oraz korzyści z posiadania czujek.
5. Monitorowanie efektów pilotażu oraz przygotowanie rekomendacji dotyczących ewentualnego rozszerzenia programu na inne regiony w kolejnych latach.

Wprowadzenie opisanej inicjatywy stanowiłoby istotny krok w kierunku poprawy bezpieczeństwa osób starszych w Województwie Małopolskim. Program jest prosty, efektywny i stosunkowo tani, a jego znaczenie społeczne – ogromne. Jednocześnie przedmiotowe przedsięwzięcie byłoby wyraźnym sygnałem, że administracja rządowa aktywnie identyfikuje kolejne potrzeby seniorów i podejmuje realne działania w obszarze profilaktyki zagrożeń.

---

[1] Zob. https://codziennypoznan.pl/artykul/2025-10-30/darmowe-czujki-dymu-i-czadu-dla-seniorow-w-ramach-programu-viva-senior/

[2] Zob. https://www.gov.pl/web/kppsp-hajnowka/czujki-dymu-i-tlenku-wegla-moga-uratowac-zycie

Projekt pn. Rozwijamy  partycypację przez aktywną edukację! dofinansowany ze środków rządowego programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni+” na lata 2021-2025. Edycja 2025.