Rekomendacja w sprawie uwzględnienia specyfiki grupy wiekowej seniorów przy opracowywaniu nowych zasad dotyczących ogłaszania aktów prawnych

Rekomendacja w sprawie uwzględnienia specyfiki grupy wiekowej seniorów przy opracowywaniu nowych zasad dotyczących ogłaszania aktów prawnych

[read_more]

ADRESAT:

Prezes Rządowego Centrum Legislacji

SPRAWA:

Rekomendacja w sprawie uwzględnienia specyfiki grupy wiekowej seniorów przy opracowywaniu nowych zasad dotyczących ogłaszania aktów prawnych

UZASADNIENIE:

Z informacji zamieszczonej na stronie Rządowego Centrum Legislacji[1] wynika, iż przystąpiono do prac mających na celu wypracowanie nowych rozwiązań w zakresie zasad ogłaszania aktów prawnych. Jak wskazuje się w powołanej powyżej informacji przedmiotowa inicjatywa „to element szerszych działań koncentrujących się na zwiększeniu dostępności informacji o prawie i źródłach jego stanowienia. Dziś przepisy, które regulują te sprawy, są zawarte przede wszystkim w ustawie z dnia 20 lipca 2000r. o ogłaszaniu aktów normatywnych i niektórych innych aktów prawnych, która nie była istotnie nowelizowana od 2011r. Od 2012r. akty prawne są ogłaszane w formie elektronicznej. Ogłaszanie aktów prawnych w Internecie istotnie zwiększyło poziom bezpłatnego dostępu do źródeł prawa. Od tego czasu minęło jednak już kilkanaście lat. Dokonał się znaczący postęp technologiczny, co oznacza, że potrzebne są kolejne zmiany i dostosowanie przepisów do nowych warunków i otoczenia”.

Z najnowszego raportu GUS „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023r.” (Główny Urząd Statystyczny,  Białystok, grudzień 2024r.) wynika, iż od 2005r. obserwuje się stały wzrost udziału osób starszych w populacji Polski. W 2005r. udział ten wyniósł 17,2%, a w 2023r. ukształtował się na poziomie 26,3%.  Spadek liczby ludności ogółem i wzrost liczby ludności w wieku senioralnym skutkuje wzrostem wskaźnika obciążenia demograficznego osobami starszymi (liczby osób w wieku 65 lat i więcej przypadającej na 100 osób w wieku od 15 do 64 lat). Dynamiczny wzrost tego wskaźnika zauważalny jest od 2011r. – wynosił on wówczas 19,4 podczas gdy na koniec 2023r. osiągnął poziom 30,9. Wyniki Prognozy ludności na lata 2023 – 2060 wskazują na pogłębianie się procesu starzenia społeczeństwa. Mimo przewidywanego ubytku ludności o ponad 7 mln do 2060r. spodziewany jest postępujący proces starzenia się ludności Polski, co oznacza wzrost odsetka osób w wieku 65 lat i więcej.  Populacja osób w tym wieku wzrośnie w końcu horyzontu prognozy do 11,8 miliona i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności (za: „Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2023r.”, Minister do spraw Polityki Senioralnej, Warszawa, grudzień 2024r.).

Powołane powyżej dane statystyczne wskazują, iż kwestia starzenia się polskiego społeczeństwa to ogromne wyzwanie dla administracji publicznej każdego szczebla, w każdym zakresie merytorycznym. Biorąc zatem pod uwagę powołane okoliczności Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku rekomenduje i uprzejmie prosi o uwzględnienie specyfiki oraz potrzeb osób starszych w procesie opracowywania nowych zasad dotyczących ogłaszania aktów prawnych. W kontekście cyfryzacji i powszechnego dostępu do aktów prawnych drogą elektroniczną należy zarekomendować rozwiązania, które zapewnią seniorom pełny i wygodny dostęp do przedmiotowych danych.

Należy zauważyć, iż mimo rosnącej liczby seniorów korzystających z Internetu, wielu z nich nadal boryka się z trudnościami w obsłudze elektronicznych systemów publikacji aktów prawnych –  często problemem są tu m.in. brak intuicyjnej nawigacji, zbyt skomplikowane, wielowarstwowe interfejsy, niewystarczający kontrast i mała czcionka. W celu zapewnienia pełnego dostępu seniorów do omawianych dokumentów, zasadne wydaje się zatem stworzenie alternatywnych metod publikacji, np. takich jak wydania drukowane aktów prawnych udostępniane w urzędach gmin czy też bibliotekach publicznych, możliwość telefonicznego uzyskania informacji na temat nowych przepisów, uproszczone wersje aktów prawnych napisane przystępnym językiem, dostosowane do potrzeb osób starszych. Równolegle z modernizacją systemu publikacji aktów prawnych warto rozważyć także podjęcie działań edukacyjnych skierowanych do osób starszych obejmujących np.  organizowanie bezpłatnych szkoleń/warsztatów w urzędach lub poprzez sieć uniwersytetów trzeciego wieku i innych organizacji seniorskich.

Wyrażamy przekonanie, iż uwzględnienie powyższych rekomendacji mogłoby znacząco poprawić dostępność prawa (informacji o prawie) dla dynamicznie rosnącej grupy najstarszych obywateli naszego kraju.

[1] https://rcl.gov.pl/aktualnosci/20250203_3/

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.