Promocja usług sądziedzkich

Wniosek o wystąpienie do samorządów gminnych o:

• upowszechnianie wśród lokalnych społeczności w gminie możliwości korzystania z usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich;
• planowania odpowiedniego finansowania na ww. cel;
• poszerzania katalogu osób uprawnionych do korzystania z tego typu wsparcia ponad ustawowe kryteria;
• rozważenie zlecania realizacji tych zadań organizacjom pozarządowym.  

[read_more]

ADRESACI:

Dyrektorzy Regionalnych Ośrodków Polityki Społecznej

SPRAWA: 

Wniosek o wystąpienie do samorządów gminnych o:

• upowszechnianie wśród lokalnych społeczności w gminie możliwości korzystania z usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich;
• planowania odpowiedniego finasowania na ww. cel;
• poszerzania katalogu osób uprawnionych do korzystania z tego typu wsparcia ponad ustawowe kryteria;
• rozważenie zlecania realizacji tych zadań organizacjom pozarządowym.   

UZASADNIENIE:

Ustawą z dnia 28 lipca 2023r. o zmianie ustawy o pomocy społecznej oraz niektórych innych ustaw Ustawodawca wprowadził do katalogu zadań własnych gminy o charakterze obowiązkowym organizowanie i świadczenie usług opiekuńczych w formie usług sąsiedzkich [art. 17 ust. 1 pkt 11 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej]. 

Usługi sąsiedzkie w rozumieniu ustawy mają obejmować pomoc w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, podstawową opiekę higieniczno-pielęgnacyjną, przez którą należy rozumieć formy wsparcia niewymagające specjalistycznej wiedzy i kompetencji, oraz, w miarę potrzeb i możliwości, zapewnienie kontaktów z otoczeniem [art. 50 ust. 3a ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej].

Z usług sąsiedzkich będą mogły korzystać osoby spełniające kryteria wskazane w przepisach, w szczególności:

• osoby samotne, które z powodu wieku, choroby lub innych przyczyn wymagają pomocy innych osób, a są jej pozbawione;
• osoby, które wymagają pomocy innych osób, a rodzina, a także wspólnie niezamieszkujący małżonek, wstępni, zstępni nie mogą takiej pomocy zapewnić [ 50 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 12 marca 2004 r. o pomocy społecznej].

Rada gminy może postanowić o rozszerzeniu katalogu osób, o których mowa powyżej, o osoby, dla których wsparcie w postaci usług sąsiedzkich będzie miało charakter uzupełniający opiekę sprawowaną przez rodzinę, a także wspólnie niezamieszkującego małżonka, wstępnych i zstępnych.

W tym kontekście warto zwrócić uwagę na kwestię zasadniczą tj. zmiany demograficzne związane ze starzeniem się społeczeństwa uzasadniające pilną potrzebę podejmowania przez instytucje publiczne różnorakich działań mający na celu pomoc osobom będącym w określonej potrzebie losowo – życiowej, w tym w szczególności osobom starszym. Jak wynika bowiem z najnowszego raportu GUS „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2021r.” [GUS Białystok, listopad 2022] w 2005r. udział osób starszych w ogólnej populacji Polaków wynosił 17,2%, a w 2021 r. ukształtował się już na poziomie 25,7%. Wyniki Prognozy ludności na lata 2014–2050 wskazują ponadto na pogłębianie się procesu starzenia społeczeństwa – populacja osób w wieku 60 + wzrośnie w końcu horyzontu  prognozy [ok. roku 2050] do 13,7 miliona i będzie stanowiła ponad 40% ogółu ludności Polski [za: Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2021 r., Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Warszawa, listopad 2022].

W uzasadnieniu projektu zmian wskazuje się również na niedostosowanie oferty usługowej w zakresie usług opiekuńczych do aktualnych potrzeb oraz ograniczone zasoby kadry opiekuńczej, co powoduje konieczność systemowego i środowiskowego rozwoju usług społecznych w imię idei deinstytucjonalizacji. Wprowadzenie usług sąsiedzkich ma z założenia przyczynić się do rozwoju usług społecznych, głównie dla osób starszych, które wymagają np. pomocy przy zrobieniu zakupów, sprzątaniu mieszkania, a jeszcze nie wymagają pomocy w formie usług opiekuńczych świadczonych przez opiekunki/opiekunów.

Ustawa o pomocy społecznej znaczny zakres spraw związanych z organizowaniem sąsiedzkich usług opiekuńczych pozostawia w gestii samorządu terytorialnego, który powinien przesądzić o szczegółach realizacji tych usług, biorąc pod uwagę potrzeby i możliwości występujące na danym terenie.

Wprowadzenie sąsiedzkich usług opiekuńczych jest zatem bezpośrednią odpowiedzią na zdiagnozowane potrzeby – stanowi jednak w dalszym ciągu duże wyzwanie dla samorządów, aby wprowadzane szczegółowe regulacje były na odpowiednim, wysokim poziomie. W opinii wnioskodawców, zaangażowanie się regionalnych instytucji zajmujących się opieką społeczną w propagowanie idei pomocy sąsiedzkiej oraz dobrych praktyk w związku z organizacją tych usług przyczyni się do podniesienia ich jakości oraz – co szczególnie ważne – zadowolenia osób korzystających z tego typu wsparcia. 

Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności Polskie Forum Seniorów zwraca się z wnioskiem jak w petitum niniejszego pisma.