Program współpracy Samorządu Województwa Śląskiego z organizacjami pozarządowymi

Rekomendacja dot. projektu Program współpracy Samorządu Województwa Śląskiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2025

[read_more]

ADRESAT:

Zarząd Województwa Śląskiego

SPRAWA:

Rekomendacja dot. projektu Program współpracy Samorządu Województwa Śląskiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2025

UZASADNIENIE:

Na stronie internetowej Urzędu Marszałkowskiego Województwa Śląskiego https://bip.slaskie.pl/ zamieszczono informację w sprawie konsultacji  projektu Programu współpracy Samorządu Województwa Śląskiego z organizacjami pozarządowymi oraz podmiotami wymienionymi w art. 3 ust. 3 ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie na rok 2025. 

W projekcie Programu współpracy  na rok 2025 uwzględniono zagadnienia dotyczące osób starszych w sposób następujący: 

1. Jako podstawę analityczną do zdefiniowania celów współpracy Samorządu Województwa Śląskiego wskazano m.in.:

a) „Strategię Polityki Społecznej Województwa Śląskiego na lata 2020-2030” oraz

b) opracowanie „Śląskie. Wyzwania demograficzne – Koncepcja polityki przeciwdziałania negatywnym zmianom demograficznym, depopulacji i starzeniu się społeczeństwa”;

2. Zdefiniowano jako cel szczegółowy Programu współpracy m.in. „wyrównywanie szans i integrację społeczną osób zagrożonych wykluczeniem społecznym, w tym osób z niepełnosprawnościami, starszych, przewlekle chorych, dzieci pozbawionych opieki rodzicielskiej i innych grup zagrożonych marginalizacją społeczną”

3. Działalność na rzecz osób w wieku emerytalnym określono jako priorytetowe zadanie publiczne w ramach sfery działania: pomoc społeczna i zdrowie.

Należy podkreślić, iż każde działanie skierowane do seniorów i ukierunkowane na poprawę ich sytuacji uznać trzeba za ważne i zasługujące na pełne poparcie. Działania w aspekcie polityki senioralnej wymusza na organach administracji publicznej każdego szczebla samorządowego i rządowego aktualna sytuacja demograficzna w Polsce – w końcówce bowiem 2022r. w Polsce liczba osób w wieku 60 lat i więcej wyniosła 9,8 mln, i w stosunku do roku poprzedniego zwiększyła się o 0,7%. Udział osób starszych w populacji wszystkich mieszkańców Polski osiągnął poziom niemal 26%(!). W województwie śląskim natomiast  udział osób w wieku 60 lat i więcej w ogólnej liczbie na koniec 2022r. wynosił niemal 28%, co stanowiło ponad 1,2 mln seniorów(!). W tym kontekście koniecznie należy zwrócić jeszcze uwagę na prognozę, według której  w perspektywie do 2060r. w Polsce ma mieszkać 11,9 mln osób starszych, tj. o 21% więcej niż w 2022r., stanowiąc 38,3%(!) ogółu ludności naszego kraju.

Odnosząc się do powyższych statystyk Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku zachęca do systematycznego poszerzania działań na rzecz osób starszych. W tym kontekście za szczególnie ważne dla tej grupy społecznej można wskazać: szeroko pojętą aktywizację połączoną z profilaktyką zdrowotną, współpracę międzypokoleniową, integrację, budowanie pozytywnego wizerunku starości, edukację, wypoczynek, rekreację, włączenie i zaangażowanie obywatelskie czy też powrót na rynek pracy.  Za niezwykle istotną kwestię uznać należy również współpracę samorządu terytorialnego z organizacjami seniorskimi (np.: uniwersytetami trzeciego wieku, oddziałami Polskiego Związku Emerytów, Rencistów i Inwalidów, klubami seniora itp.).

Potrzeby i oczekiwania seniorów ulegają zmianie – dla przykładu można wskazać, iż według raportu SeniorApp w ciągu ostatniego roku liczba osób 60+ zainteresowanych dodatkową pracą [a więc pozostaniem na rynku pracy lub powrotem na ten rynek] wzrosła o 27 proc. [za www.money.pl] – w Polsce w grupie osób w wieku 55-64 lata pracuje ponad 58% seniorów i jak pokazują prognozy w kolejnych latach odsetek ten będzie się powiększał. 

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności – w szczególności prognozy demograficzne wskazujące na dalsze dynamiczne starzenie się społeczeństwa – Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku rekomenduje i uprzejmie prosi o:

1. dalsze konsekwentne rozbudowywanie działań na rzecz seniorów w Programie współpracy na rok 2025 i w latach kolejnych;
2. uzupełnienie w Programie współpracy w Rozdziale 5, ust. 1 pkt 1) niezwykle istotnego zadania województwa – dodanego do ustawy o samorządzie województwa przez art. 3 pkt 1 ustawy z dnia 9 marca 2023r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o samorządzie powiatowym oraz ustawy o samorządzie województwa (Dz. U. poz. 572), która weszła w życie z dniem 11 kwietnia 2023 r.  – jakim jest „polityka senioralna”;
3. sformułowanie w Rozdziale 3, ust. 2 jako form współpracy o charakterze pozafinansowym:

a) „współdziałania ze Śląską Radą ds. Seniorów, w zakresie jej kompetencji” oraz

b) konsultowanie ze Śląską Radą ds. Seniorów projektów aktów normatywnych, w tym aktów prawa miejscowego, w dziedzinach dotyczących działalności statutowej tego ciała”;

4. wpisanie w Programie współpracy zagadnień senioralnych również przy innych sferach działania niż „polityka społeczna i zdrowie” [Rozdział 5 ust. 1 pkt 2) Programu współpracy] i tym samym wyjście poza kanon patrzenia na sprawy osób starszych wyłącznie poprzez pryzmat polityki społecznej i zdrowia, tj. wyraźnie uwzględnienie seniorów w sferze: bezpieczeństwo, gospodarka i rozwój społeczny,  sport i rekreacja czy też kultura i dziedzictwo narodowe;  

5. przygotowanie i ogłoszenie na rok 2025 konkursów grantowych dedykowanych dla seniorów i organizacji seniorskich oraz rozważenie wprowadzenia dofinasowań wieloletnich (np. projekty dwuletnie); 

6. poszerzanie planowanych działań na rzecz osób starszych w innych dokumentach strategicznych Województwa Śląskiego oraz w działalności bieżącej;

7. zabezpieczenie w budżecie Województwa Śląskiego odpowiednio wysokich środków niezbędnych do realizacji planowanych i oczekiwanych społecznie działań dla seniorów. 

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.