Poparcie Apelu – Wniosku przedstawicieli Śląskiej Delegatury Obywatelskiego Parlamentu Seniorów i Zawierciańskiej Rady Seniorów

Poparcie  Apelu – Wniosku  przedstawicieli Śląskiej Delegatury Obywatelskiego Parlamentu Seniorów  i  Zawierciańskiej Rady Seniorów do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie  ponownego rozważenia zasad przyznawania 14. emerytury  na podstawie  Ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. 2023, poz.1407).

[read_more]

ADRESACI:

Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

Do wiadomości:

Minister do spraw Polityki Senioralnej

STANOWISKO:

Poparcie  Apelu – Wniosku  przedstawicieli Śląskiej Delegatury Obywatelskiego Parlamentu Seniorów  i  Zawierciańskiej Rady Seniorów do Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej w sprawie  ponownego rozważenia zasad przyznawania 14. emerytury  na podstawie  Ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów (Dz. U. 2023, poz.1407).

UZASADNIENIE:

Po zapoznaniu się z treścią Apelu – Wniosku w sprawie  ponownego rozważenia zasad przyznawania 14. emerytury  na podstawie Ustawy z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów ( Dz. U. 2023, poz.1407), który załączamy do niniejszego stanowiska, Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku udziela poparcia tej inicjatywie. Środowisko seniorów chce aktywnie uczestniczyć w tworzeniu rozwiązań prawnych oraz partycypować w konsultacjach społecznych projektów aktów prawnych, które dotyczą coraz liczniejszej grupy społecznej osób starszych w naszym kraju. Inicjatywa będąca przedmiotem nin. stanowiska jednoznacznie dowodzi, że środowiska seniorskie mogą być w pełni merytorycznymi, społecznymi partnerami dla działań legislacyjnych prowadzonych zarówno na szczeblu krajowym jak również na wszystkich szczeblach samorządu terytorialnego w Polsce aktywnie uczestnicząc w kształtowaniu polityki senioralnej, której prowadzenie należy obecnie do zadań własnych gmin, powiatów i województw.

Treść Apelu – Wniosku przedstawicieli Śląskiej Delegatury Obywatelskiego Parlamentu Seniorów  i  Zawierciańskiej Rady Seniorów

                                                                                  

Pani                                                                  

Dr Agnieszka Dziemianowicz-Bąk

Ministra Rodziny, Pracy, i Polityki Społecznej

Szanowna Pani Ministro,

zwracamy się do Pani z apelem w imieniu seniorów, którzy przez lata ciężko pracowali, aby zapewnić sobie godne emerytury. Niestety, obecnie czujemy się dyskryminowani i karani za nasze wysiłki, gdyż wysokość naszych świadczeń przekraczających kwotę 4630,96 zł wyklucza nas z możliwości otrzymania 14. Emerytury i innych świadczeń do których stosowne są progi dochodowe.

Przez dziesiątki lat pracowaliśmy sumiennie, odkładając środki na przyszłość, wierząc, że po zakończeniu kariery zawodowej będziemy mogli cieszyć się zasłużonym spokojem i bezpieczeństwem finansowym. Niestety, system w swojej obecnej formie zdaje się faworyzować osoby z niższymi świadczeniami, marginalizując tych, którzy przez lata dokonywali wyższych wpłat do systemu emerytalnego.

Zrozumiałe jest, że wsparcie finansowe dla osób o niższych dochodach jest ważne. Jednak nie powinno to odbywać się kosztem tych, którzy również mają swoje potrzeby i którzy uczciwie zapracowali na wyższe świadczenia. Koszty życia rosną dla wszystkich seniorów, niezależnie od wysokości emerytury. Wprowadzenie progu, który pozbawia nas dodatkowego świadczenia, nie bierze pod uwagę naszej wieloletniej pracy, ani faktu, że wielu z nas, mimo wyższych emerytur, nadal zmaga się z trudnościami finansowymi.

Apelujemy zatem o sprawiedliwe podejście do systemu emerytalnego i wprowadzenie takich rozwiązań, które nie będą dyskryminować seniorów, którzy przez całe życie pracowali na swoją obecną sytuację. Nasz wkład w rozwój kraju zasługuje na docenienie, a nie karę.

Pragniemy zwrócić uwagę, że takie różnicowanie obywateli w zakresie dostępu do świadczeń może naruszać zasady konstytucyjne.

1. Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej:

Art. 32 Konstytucji – Zasada równości i zakaz dyskryminacji

Zgodnie z art. 32 ust. 1 Konstytucji RP, “wszyscy są wobec prawa równi. Wszyscy mają prawo do równego traktowania przez władze publiczne.”  Ustęp 2 dodaje, że “nikt nie może być dyskryminowany w życiu politycznym, społecznym lub gospodarczym z jakiejkolwiek przyczyny.”

W kontekście orzecznictwa Trybunału Konstytucyjnego, zasada równości oznacza, że wszyscy obywatele znajdujący się w podobnej sytuacji powinni być traktowani tak samo, a różnicowanie jest dopuszczalne tylko wtedy, gdy istnieje ku temu uzasadniona, istotna przyczyna. W sprawach dotyczących świadczeń socjalnych, TK wielokrotnie podkreślał, że zróżnicowanie uprawnień musi być proporcjonalne do realizowanych celów i zgodne z zasadą sprawiedliwości społecznej.

W wyroku z 11 lipca 2000 r., K. 30/99, Trybunał stwierdził, że zasada równości oznacza nie tylko zakaz różnicowania podmiotów prawa w sposób arbitralny, ale także wymaga istnienia racjonalnego uzasadnienia dla różnicowania w przypadku wprowadzenia regulacji odmiennych wobec różnych grup obywateli.

W kontekście 14. emerytury wykluczenie osób, które przez lata ciężko pracowały i odkładały wyższe składki, może być postrzegane jako arbitralne różnicowanie.

Art. 67 ust. 1 Konstytucji – Prawo do zabezpieczenia społecznego

Artykuł ten mówi, że “obywatel ma prawo do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego”. Interpretacja tego przepisu w orzecznictwie Trybunału Konstytucyjnego wskazuje, że ustawodawca ma obowiązek zagwarantować system zabezpieczenia społecznego, który nie tylko zapewnia minimalne świadczenia, ale także umożliwia dostosowanie świadczeń do potrzeb różnych grup emerytów w sposób zgodny z zasadą równości.

Trybunał w wyroku z dnia 7 maja 2014 r. (sygn. akt K 43/12) wskazał, że prawo do zabezpieczenia społecznego jest prawem podmiotowym, które przysługuje wszystkim osobom, które spełniają ustawowe warunki, a wszelkie wyjątki i ograniczenia w korzystaniu z tego prawa muszą być szczegółowo uzasadnione i proporcjonalne.

Wykluczenie emerytów o wyższych świadczeniach z dostępu do dodatkowego wsparcia, jakim jest 14. emerytura, może naruszać ten standard.

2. Orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego dotyczące systemu emerytalnego

Trybunał Konstytucyjny w swoim orzecznictwie wielokrotnie wskazywał na konieczność zapewnienia sprawiedliwości w systemie emerytalnym. W sprawie K 14/91 z 1 lutego 1992 r., TK podkreślił, że zasada sprawiedliwości społecznej wymaga, aby wysokość świadczeń emerytalnych odzwierciedlała wkład ubezpieczonego w systemie ubezpieczeń społecznych.

Innymi słowy, osoby, które wpłacały wyższe składki przez długie lata, mają prawo oczekiwać, że ich świadczenia będą odpowiednio wyższe i nie będą dyskryminowane w dostępie do dodatkowych środków pomocowych. Obecne rozwiązania, wykluczające emerytów o wyższych dochodach z 14. emerytury, mogą naruszać te zasady, gdyż pozbawiają ich dodatkowego wsparcia, mimo że ich składki były proporcjonalnie wyższe.

3. Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Ustawa ta reguluje zasady obliczania, przyznawania i wypłacania emerytur oraz innych świadczeń. System ten opiera się na zasadzie proporcjonalności, co oznacza, że wysokość świadczenia zależy od wysokości odprowadzanych składek oraz stażu pracy.

Oznacza to, że osoby, które przez lata płaciły wyższe składki, powinny być równo traktowane w kwestii dostępu do dodatkowych świadczeń, takich jak 14. emerytura. Wykluczanie ich z powodu wyższego świadczenia może naruszać zasadę sprawiedliwości i proporcjonalności, która jest kluczowa dla całego systemu ubezpieczeń społecznych.

4. Ustawa z dnia 26 maja 2023 r. o kolejnym dodatkowym rocznym świadczeniu pieniężnym dla emerytów i rencistów

Jeśli ustawa przewiduje, że 14. emerytura jest dodatkowym wsparciem dla seniorów, a jej celem jest poprawa sytuacji materialnej emerytów, to wykluczenie osób z wyższymi świadczeniami, które również mają potrzeby wynikające z rosnących kosztów życia, jest nieproporcjonalne i może naruszać zasady konstytucyjne. Dla wielu emerytów, mimo wyższego świadczenia, koszty życia (np. zdrowotne, opiekuńcze) mogą być znacznie wyższe niż przeciętne.

Z orzeczeń Trybunału Konstytucyjnego wynika jasno, że różnicowanie obywateli w dostępie do świadczeń musi być uzasadnione obiektywnymi i proporcjonalnymi kryteriami. Wykluczanie emerytów o wyższych świadczeniach z 14. emerytury może być uznane za naruszenie zasady równości, jeśli nie zostanie odpowiednio uzasadnione, co w obecnym systemie trudno uznać za uzasadnione.

Na podstawie powyższych argumentów, apelujemy do Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej o ponowne rozważenie zasad przyznawania 14. emerytury i dostosowanie ich w taki sposób, aby nie dyskryminować seniorów, którzy przez lata ciężko pracowali i odkładali wyższe składki na swoje emerytury. Prosimy o rozważenie możliwości wprowadzenia rozwiązań, które będą bardziej sprawiedliwe i zgodne z zasadą równości konstytucyjnej.

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.