Opinia w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw

Opinia w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw

[read_more]

ADRESAT:

Minister Rozwoju i Technologii

SPRAWA: 

Opinia w sprawie projektu ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw

UZASADNIENIE:

W dniu 10 lutego 2025r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji został zamieszczony projekt ustawy o zmianie ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych oraz niektórych innych ustaw^[1]. Przedłożona nowelizacja zakłada m.in. doprecyzowanie, kto może pełnić rolę pełnomocnika zastępującego członka spółdzielni mieszkaniowej podczas walnego zgromadzenia. Obecna regulacja art. 8[3] ust.1[1] ustawy o spółdzielniach mieszkaniowych stanowi, że członek spółdzielni może uczestniczyć w walnym zgromadzeniu osobiście albo przez pełnomocnika. Pełnomocnik nie może zastępować więcej niż jednego członka. Pełnomocnictwo powinno być udzielone na piśmie pod rygorem nieważności i dołączone do protokołu walnego zgromadzenia. Lista pełnomocnictw podlega odczytaniu po rozpoczęciu walnego zgromadzenia.

Projekt ustawy przewiduje m.in. określenie katalogu osób, które będą mogły pełnić funkcję pełnomocnika członka spółdzielni mieszkaniowej podczas walnego zgromadzenia. W celu wyeliminowania nieprawidłowości podczas udzielania pełnomocnictw osobom, które nie są powiązane z członkiem spółdzielni, proponuje się, aby pełnomocnikiem członka mogła być wyłącznie osoba bliska członka, tj. zstępny, wstępny, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonek, osoba przysposabiająca i przysposobiona oraz osoba, która pozostaje z tym członkiem spółdzielni faktycznie we wspólnym pożyciu.

Projektowane rozwiązanie wywołuje określone wątpliwości w kontekście równości dostępu do praw członkowskich w spółdzielni, zwłaszcza dla osób starszych i samotnych.

Z najnowszych raportów Głównego Urzędu Statystycznego poświęconych sytuacji osób starszych w Polsce ^[2] wynika, iż od 2005r. obserwuje się stały wzrost udziału osób starszych w populacji naszego kraju. W 2005r. udział ten wynosił 17,2%, a w 2023r. ukształtował się już na poziomie 26,3%. Spadek liczby ludności ogółem i wzrost liczby ludności w wieku senioralnym skutkuje wzrostem wskaźnika obciążenia demograficznego osobami starszymi (liczby osób w wieku 65 lat i więcej przypadającej na 100 osób w wieku od 15 do 64 lat). Dynamiczny wzrost tego wskaźnika zauważalny jest od 2011r. – wynosił on wówczas 19,4 podczas gdy na koniec 2023r. – osiągnął poziom 30,9. Wyniki Prognozy ludności na lata 2023 – 2060 wskazują na pogłębianie się procesu starzenia społeczeństwa. Mimo przewidywanego ubytku ludności o ponad 7 mln do 2060r. spodziewany jest postępujący proces starzenia się ludności Polski, co oznacza wzrost odsetka osób w wieku 65 lat i więcej.  Populacja osób w tym wieku wzrośnie w końcu horyzontu prognozy do 11,8 miliona i będzie stanowiła prawie 40% ogółu ludności^[3]. Z raportu Instytutu „Pokolenia” z 2022r. „Poczucie samotności wśród dorosłych Polaków”[4] wynika z kolei, że 53% dorosłych Polaków cierpi na samotność, a aż 35% osób nie ma nikogo, do kogo mogłaby się zwrócić o pomoc. Natomiast z badania pn. „Samotność wśród osób 80+” wynika, że 60% tej grupy to wdowy i wdowcy, 58% mieszka samotnie, a 26% odczuwa osamotnienie[5]. 

Osoby te, często z ograniczoną mobilnością lub problemami zdrowotnymi, nie są w stanie osobiście uczestniczyć w walnym zgromadzeniu. Jednocześnie brak osób bliskich w rozumieniu ustawy (zstępni, wstępni, rodzeństwo, osoby przysposabiające/przysposobione, małżonkowie, osoby pozostające we wspólnym pożyciu) sprawi, że nie będą one mogły skutecznie udzielić pełnomocnictwa innej osobie np. sąsiadowi, znajomemu lub zaufanemu członkowi spółdzielni.  Alternatywną drogą dla tych osób byłoby udzielenie pełnomocnictwa zawodowemu pełnomocnikowi – radcy prawnemu lub adwokatowi. Z analizy np. przepisów dotyczących opłat za czynności profesjonalnych pełnomocników i obserwacji praktyki można jednak wywieść, iż koszt takich czynności wyniesie co najmniej kilkaset złotych, co dla wielu seniorów żyjących z minimalnej emerytury będzie stanowić znaczące obciążenie finansowe a w konsekwencji najczęściej rezygnację z udziału w walnym zgromadzeniu.

Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku – w trosce o prawa osób starszych, samotnych oraz zagrożonych wykluczeniem społecznym – wnosi o wdrożenie takich ustawowych rozwiązań, które nie będą prowadzić do faktycznego wykluczania dużej grupy obywateli z możliwości wpływu na działalność spółdzielni mieszkaniowej, pomimo iż osoby te są jej pełnoprawnymi członkami i płacą składki – a w szczególności np. o:

• rozszerzenie katalogu osób mogących reprezentować członka spółdzielni o osoby wskazane przez członka spółdzielni, z zastrzeżeniem określonych wymogów formalnych (np. obowiązek zgłoszenia pełnomocnictwa z odpowiednim wyprzedzeniem i jego weryfikacji przez organ spółdzielni),
• wprowadzenie zapisów umożliwiających zdalny udział w walnym zgromadzeniu po spełnieniu określonych warunków formalnych,
• przeprowadzenie konsultacji społecznych z udziałem środowisk senioralnych oraz organizacji obywatelskich przed dalszym procedowaniem ustawy.

---

[1] https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy-o-spoldzielniach-mieszkaniowych-oraz-niektorych-innych-ustaw

[2] „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2022r.” , Główny Urząd Statystyczny,  Białystok, grudzień 2023r.     „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2023r.” , Główny Urząd Statystyczny,  Białystok, grudzień 2024r.

[3] „Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2023r.”, Minister do spraw Polityki Senioralnej, Warszawa, grudzień 2024r.

[4] https://dane.gov.pl/pl/dataset/3778

[5] https://www.malibracia.org.pl/20lat/index.html#raport

Zadanie publiczne pn. Mocna Federacja – sieciuje, partycypuje, inspiruje! sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 1a.