Opinia w sprawie projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji

Opinia w sprawie projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

[read_more]

Adresat

Zuzanna Rudzińska – Bluszcz

Podsekretarz Stanu, Ministerstwo Sprawiedliwości

Sprawa:

Opinia w sprawie projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji.

UZASADNIENIE

Pismem z dnia 12 grudnia 2024r. Minister Sprawiedliwości zaprosił Ogólnopolską Federację Stowarzyszeń UTW do wzięcia udziału w procesie konsultacji projektu ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Przedmiotowy projekt ustawy wraz z uzasadnieniem oraz oceną skutków regulacji jest opublikowany na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji[1].

Istota proponowanej regulacji polega na wprowadzeniu do polskiego systemu prawa nowego rozwiązania opartego na zastąpieniu instytucji ubezwłasnowolnienia modelem wspieranego podejmowania decyzji. Wśród najważniejszych postanowień opiniowanego projektu ustawy wskazać należy:

1. wprowadzenie do obiegu prawnego umowy asysty prawnej zawieranej między asystentem prawnym a osobą wspieraną, której istotą jest udzielenie osobie wspieranej faktycznego wsparcia w korzystaniu ze zdolności do czynności prawnych przy prowadzeniu jej własnych spraw określonych w umowie. Projekt zawiera przykłady czynności, które może obejmować taka umowa, m.in. czynna obecność przy podejmowaniu czynności prawnych przez osobę zlecającą asystę czy przekazanie oświadczenia woli osoby zlecającej asystę w jej obecności. Umowa zawierana będzie w formie pisemnej pod rygorem nieważności, w celu zabezpieczenia interesów stron – będzie stosować się do niej odpowiednio przepisy o zleceniu.
2. wprowadzenie instrumentu obejmującego ustanowienie przez sąd kuratora wspierającego lub kuratora reprezentującego – w zależności od tego, w jakim zakresie osoba potrzebująca wsparcia jest w stanie postrzegać i oceniać rzeczywistość lub samodzielnie kierować swoim postępowaniem, jaka jest jej sytuacja osobista i majątkowa oraz jaki jest rodzaj spraw, przy prowadzeniu których wymagane jest wsparcie. Kuratora wspierającego ustanawiać się będzie dla osoby potrzebującej jedynie faktycznego wsparcia w prowadzeniu jej spraw. Natomiast w zakresie kuratora reprezentującego, jako dalej idącej formy wsparcia, sąd przy jego ustanowieniu określać ma postanowieniem zakres i rodzaj spraw, które mogą być dokonywane:

• przez kuratora w imieniu osoby wspieranej albo
• przez osobę wspieraną tylko za zgodą kuratora.

Projekt przewiduje również katalog czynności, na dokonanie których wymagana jest zgoda sądu. Ponadto reguluje sytuację, w której z uwagi na potencjalny konflikt interesów kurator reprezentujący nie może reprezentować osoby wspieranej.

c. zdefiniowanie i uregulowanie  możliwości udzielenia przez osobę pełnoletnią, dla której nie ustanowiono kuratora reprezentującego, pełnomocnictwa na wypadek, gdyby w przyszłości ze względu na stan zdrowia nie była w stanie samodzielnie kierować swoim postępowaniem (pełnomocnictwo rejestrowane). W przypadku ustanowienia pełnomocnika rejestrowanego, to sam zainteresowany zabezpiecza i reguluje swoje sprawy osobiste oraz majątkowe na wypadek mogącej powstać w przyszłości niepełnosprawności. Zgodnie z projektowaną regulacją pełnomocnictwo rejestrowane będzie sporządzane przez notariusza przy udziale osoby, której jest ono udzielane. Proponuje się również, aby pełnomocnictwo rejestrowane podlegało wpisowi do właściwego rejestru na zasadach określonych w przepisach odrębnych, tj. do Rejestru Pełnomocnictw utworzonego i prowadzonego w systemie informatycznym przez Krajową Radę Notarialną.

Mając na uwadze powyższe jak również uwzględniając argumentację wynikającą z obszernego uzasadnienia projektu ustawy, Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku wyraża pozytywną opinię o projekcie ustawy o instrumentach wspieranego podejmowania decyzji. Postępujący proces starzenia się społeczeństwa polskiego sprawia, iż coraz więcej seniorów nie będzie w stanie samodzielnie zatroszczyć się o swoje codzienne życiowe sprawy i majątek – potrzebne są zatem nowoczesne narzędzia, za pomocą których będą oni mogli decydować o swoich sprawach osobistych i majątkowych, w szczególności poprzez wybór osoby, która będzie działała w ich imieniu, gdy z różnych przyczyn sami nie będą w stanie tego czynić.  Proponowane rozwiązania pozwalają również na realizację międzynarodowych standardów w zakresie ochrony osób z niepełnosprawnościami, które zostały wypracowane zarówno w ramach powszechnego systemu ochrony praw człowieka Organizacji Narodów Zjednoczonych, jak i w ramach regionalnego systemu ochrony praw człowieka Rady Europy. Wpisują się one także w realizację krajowej Strategii na rzecz Osób z Niepełnosprawnościami 2021-2030, w której przewidziano wprowadzenie w miejsce instytucji ubezwłasnowolnienia modelu wspieranego podejmowania decyzji, zapewniającego każdej osobie możliwość podejmowania decyzji we własnych sprawach w maksymalnie możliwym zakresie. Wyrażamy przekonanie, iż nowe rozwiązania prawne zawarte w projekcie opiniowanej ustawy zapewnią faktyczne i bezpieczne wsparcie wszystkim osobom potrzebującym pomocy w prowadzeniu ich spraw.

---

[1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12392502/katalog/13100194#13100194

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.