Opinia w sprawie projektu Regulaminu konkursu w ramach Rządowego Programu wsparcia organizacji pozarządowych MOC MAŁYCH SPOŁECZNOŚCI, Edycja 2026.

Opinia w sprawie projektu Regulaminu konkursu w ramach Rządowego Programu wsparcia organizacji pozarządowych MOC MAŁYCH SPOŁECZNOŚCI, Edycja 2026.

ADRESAT:
Dyrektor Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego

SPRAWA:  
Opinia w sprawie projektu Regulaminu konkursu w ramach Rządowego Programu wsparcia organizacji pozarządowych MOC MAŁYCH SPOŁECZNOŚCI, Edycja 2026.

UZASADNIENIE:

W dniu 29 maja 2026 r. na stronie internetowej Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju Społeczeństwa Obywatelskiego opublikowany został projekt Regulaminu konkursu w ramach Rządowego Program wsparcia organizacji pozarządowych MOC MAŁYCH SPOŁECZNOŚCI, Edycja 2026 z jednoczesnym zaproszeniem do składania opinii, uwag i rekomendacji do jego treści[1].

Planowana na rok 2026 edycja konkursu będzie drugą odsłoną Programu po jego inauguracyjnej realizacji w roku 2025. W poprzedniej edycji ze wsparcia skorzystały setki małych i średnich organizacji pozarządowych działających lokalnie, w tym również podmioty prowadzące działalność na rzecz osób starszych. Uwzględniając główny cel Programu, którym jest zwiększenie odporności społeczności lokalnych na sytuacje kryzysowe poprzez wzmacnianie potencjału organizacji obywatelskich funkcjonujących na terenach wiejskich oraz w małych i średnich miejscowościach, należy podkreślić, że dla organizacji seniorskich stanowi on niezwykle cenne źródło wsparcia finansowego umożliwiające rozwój inicjatyw służących integracji społecznej, edukacji obywatelskiej, budowaniu lokalnych sieci wsparcia oraz aktywizacji osób starszych. Jest to szczególnie istotne w kontekście postępujących procesów starzenia się społeczeństwa, rosnącego ryzyka wykluczenia społecznego i cyfrowego seniorów oraz coraz większej potrzeby wzmacniania lokalnej solidarności międzypokoleniowej i zdolności społeczności do reagowania na różnego rodzaju kryzysy.

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku z dużą uwagą przeanalizowała projekt Regulaminu konkursu, w ramach którego przewidziano dwa priorytety merytoryczne:

Priorytet 1: Odporne, zintegrowane społeczności lokalne, który jest przeznaczony dla małych i średnich lokalnych organizacji pozarządowych[2] posiadających już doświadczenie w realizacji zadań dofinansowywanych w ramach Priorytetu. Projekty realizowane w ramach Priorytetu będą miały na celu wzmacnianie potencjału do prowadzenia przez te organizacje działań budujących gotowość kryzysową, a dzięki realizowanym przez nie działaniom – wzmacnianie odporności społeczności lokalnych.  W ramach Priorytetu organizacje będą mogły otrzymać wsparcie w wysokości od 40 000 do 50 000 zł. Łączna kwota przeznaczona na realizację Priorytetu 1 wynosić będzie 10 mln zł, w podziale na 16 województw.

Priorytet 2: Małe inicjatywy, w ramach którego wsparcie adresowane będzie do najmniejszych, lokalnych organizacji pozarządowych oraz lokalnych grup nieformalnych, nieposiadających jeszcze potencjału do realizacji bardziej złożonych zadań w ramach Priorytetu 1. Łączna kwota przeznaczona na realizację Priorytetu 2 wynosić będzie 18,8 mln zł w podziale na 16 województw. W ramach tego Priorytetu planowane jest wyłonienie co najmniej 16 operatorów wojewódzkich zadań, którzy w ramach realizowanych przedsięwzięć będą organizowali i przeprowadzali procedury regrantingowe – maksymalna kwota mikrodotacji dla beneficjenta ostatecznego nie może tu wynosić więcej, niż 10 000 zł.

Uwzględniając powyższy kontekst Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku:

1/ pozytywnie ocenia kontynuację Programu „Moc Małych Społeczności” w roku 2026.  Z perspektywy organizacji działających na rzecz osób starszych jest to wartościowy instrument wspierający aktywność obywatelską, rozwój lokalnych inicjatyw oraz budowanie więzi społecznych w małych miejscowościach i na terenach wiejskich. Program stwarza także możliwość wzmacniania potencjału organizacyjnego podmiotów, które na co dzień pracują z osobami starszymi i angażują seniorów w działania na rzecz swoich społeczności.

Należy jednak zauważyć, że budżet Programu przewidziany na rok 2026 jest niższy niż w edycji inauguracyjnej. O ile w roku 2025 na realizację Programu przeznaczono 70 mln zł, o tyle w obecnej edycji zaplanowano łącznie 30 mln zł. Przy utrzymującym się dużym zainteresowaniu Programem może to przełożyć się na mniejszą liczbę organizacji, które będą mogły skorzystać ze wsparcia. Federacja dostrzega również, że proponowany w Regulaminie harmonogram realizacji projektów w ramach Priorytetu 1 jest stosunkowo krótki. Realizacja działań w okresie od połowy września do końca listopada br. może stanowić wyzwanie organizacyjne dla części beneficjentów, szczególnie w przypadku projektów wymagających szerokiego zaangażowania społeczności lokalnej lub prowadzenia działań edukacyjnych i integracyjnych.

2/ pozytywnie opiniuje projekt Regulaminu konkursu w ramach Rządowego Program wsparcia organizacji pozarządowych MOC MAŁYCH SPOŁECZNOŚCI, Edycja 2026, jednocześnie rekomendując rozważenie następujących rozwiązań:

a) uwzględnienie w kryteriach oceny dodatkowych punktów dla projektów skierowanych do osób starszych lub realizowanych przez organizacje posiadające doświadczenie w pracy z seniorami,

b) szersze zaakcentowanie działań związanych z podnoszeniem kompetencji cyfrowych oraz bezpieczeństwa cyfrowego osób starszych, które stanowią jeden z istotnych elementów budowania odporności społecznej,

c) wydłużenia okresu realizacji projektów w ramach Priorytetu 1 do 31 grudnia 2026r., co mogłoby zwiększyć efektywność realizowanych przedsięwzięć oraz trwałość ich rezultatów,

Wyrażamy nadzieję, że przedstawione uwagi i rekomendacje zostaną wykorzystane podczas dalszych prac nad ostatecznym kształtem Regulaminu. Jesteśmy przekonani, że Program „Moc Małych Społeczności” pozostanie ważnym narzędziem wspierającym rozwój społeczeństwa obywatelskiego oraz aktywność mieszkańców małych miejscowości, w tym coraz liczniejszej grupy osób starszych.

---

[1] https://niw.gov.pl/moc-malych-spolecznosci-2026-startuja-konsultacje-projektu-regulaminu/

[2] Zgodnie z projektem Regulaminu konkursu są to organizacje, których średni roczny przychód z trzech ostatnich zamkniętych lat budżetowych nie przekroczył 200.000 zł oraz które są zarejestrowane i prowadzą działalność na terenach wiejskich lub w miejscowościach liczących nie więcej niż 100 000 mieszkańców.

Zadanie publiczne pn. Ogólnopolskie Forum Trzeciego Wieku sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030, edycja 2025.