Opinia dotycząca projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia Programu Bonu Senioralnego

Opinia dotycząca projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia Programu Bonu Senioralnego (numer RD324 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów)

[read_more]

ADRESAT:
Sekretarz Stanu

Pełnomocnik Rządu do spraw Polityki Senioralnej

Marzena Okła-Drewnowicz

SPRAWA:  
Opinia dotycząca projektu rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia Programu Bonu Senioralnego (numer RD324 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów)

UZASADNIENIE:

W dniu 4 sierpnia 2026r.  stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji zamieszczony został projekt rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie określenia Programu Bonu Senioralnego (numer RD324 w Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów) wydanego na podstawie art. 29 ust. 1 ustawy z dnia 11 czerwca 2026 r. o osobach starszych i koordynacji opieki długoterminowej[1] . Projekt określa Program Bonu Senioralnego na lata 2026-2028, obejmujący szczegółowy sposób przyznawania i realizacji bonu senioralnego, podmioty uczestniczące w jego realizacji, zasady finansowania oraz sposób monitorowania Programu.

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku pozytywnie ocenia kierunek projektowanych rozwiązań oraz samą ideę wprowadzenia Bonu Senioralnego jako instrumentu wspierającego osoby starsze w ich miejscu zamieszkania. Rozwój usług środowiskowych, pozwalających seniorom możliwie długo zachować samodzielność oraz funkcjonować w dotychczasowym otoczeniu, należy uznać za jeden z podstawowych kierunków współczesnej polityki senioralnej. Pozytywnie należy ocenić również możliwość realizacji usług nie tylko bezpośrednio przez gminy i ich jednostki organizacyjne, ale również przy udziale organizacji pozarządowych, podmiotów ekonomii społecznej oraz innych podmiotów posiadających odpowiedni potencjał do świadczenia usług na rzecz osób starszych.

Pomimo pozytywnej oceny zasadniczego kierunku projektowanych rozwiązań, doprecyzowania wymagają te elementy Programu, które mają bezpośrednie znaczenie dla zapewnienia seniorom równego dostępu do wsparcia, jego właściwego dostosowania do indywidualnych potrzeb oraz odpowiedniej jakości świadczonych usług. Mając to na uwadze Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku po konsultacji z Polskim Forum Seniorów przedstawia poniżej główne postulaty w ww. obszarze:

1. W pierwszej kolejności należy zwrócić uwagę na potrzebę zapewnienia możliwie jednolitego sposobu oceny poziomu niezaspokojenia podstawowych czynności życia codziennego seniora. Projekt określa katalog obszarów podlegających ocenie, obejmujący m.in. poruszanie się, żywienie, higienę osobistą, przyjmowanie leków, prowadzenie gospodarstwa domowego oraz utrzymywanie aktywności fizycznej, intelektualnej i społecznej, jednak nie określa szczegółowego sposobu ustalania stopnia niezaspokojenia tych potrzeb. Zasadne byłoby zatem wprowadzenie jednolitego formularza, skali lub innego narzędzia oceny stosowanego przez wszystkie gminy. Brak takiego rozwiązania może prowadzić do sytuacji, w której seniorzy znajdujący się w porównywalnej sytuacji faktycznej będą kwalifikowani do Programu w odmienny sposób w zależności od miejsca zamieszkania. Byłoby to szczególnie niepożądane, zważywszy, że jednym z celów regulacji jest zapewnienie jednolitości przyznawania i realizacji bonu senioralnego.
2. Doprecyzowania wymaga również §8 ust. 2 projektu, zgodnie z którym osoba realizująca bon senioralny nie ma obowiązku świadczenia w danym dniu wszystkich rodzajów usług określonych w umowie, lecz wykonuje usługi wybrane stosownie do potrzeb seniora, w szczególności ich pilności. Rozwiązanie to jest racjonalne z punktu widzenia elastyczności świadczenia wsparcia, jednak zasadne byłoby jednoznaczne wskazanie, że wybór usług realizowanych w danym dniu powinien następować w uzgodnieniu z seniorem, z uwzględnieniem jego aktualnych potrzeb i preferencji. Pozwoliłoby to w większym stopniu zagwarantować podmiotowe traktowanie osoby starszej oraz jej realny wpływ na sposób realizacji przyznanego wsparcia.
3. Wątpliwości może również budzić §8 ust. 3 projektu, przewidujący korzystanie przez osobę realizującą bon m.in. z dostępnych w miejscu zamieszkania seniora środków czystości, artykułów higienicznych, wyposażenia oraz niezbędnych środków i sprzętów pomocniczych. Zasadne jest wyraźne zagwarantowanie, że brak określonego sprzętu, wyposażenia czy środków w miejscu zamieszkania seniora nie może sam w sobie prowadzić do odmowy albo istotnego ograniczenia świadczenia usług. Osoby najbardziej potrzebujące wsparcia mogą bowiem jednocześnie znajdować się w trudniejszej sytuacji materialnej lub mieszkaniowej. Konstrukcja Programu powinna zapobiegać powstawaniu dodatkowych barier w dostępie do usług właśnie dla tej grupy seniorów.
4. Za szczególnie istotne należy również uznać wzmocnienie mechanizmów monitorowania jakości usług z perspektywy samych seniorów. Projekt przewiduje uwzględnienie w sprawozdawczości wyników monitorowania jakości usług, w tym oceny zadowolenia seniorów ze świadczonego wsparcia. Rozwiązanie to należy ocenić pozytywnie, jednak zasadne byłoby jego uzupełnienie o prosty i dostępny dla osoby starszej mechanizm zgłaszania uwag, skarg oraz przypadków niewłaściwego wykonywania usług. Warto również rozważyć możliwość włączenia organizacji seniorskich oraz rad seniorów w społeczną ocenę funkcjonowania Programu. Podmioty te dysponują bezpośrednim kontaktem ze środowiskiem osób starszych i mogą stanowić istotne źródło informacji o praktycznych problemach związanych z realizacją Bonu Senioralnego.

Podsumowując projekt rozporządzenia należy ocenić pozytywnie i zasadne jest jego dalsze procedowanie. Jednocześnie rekomendowane jest uwzględnienie na dalszym etapie prac rozwiązań wzmacniających jednolitość kwalifikowania seniorów do Programu, ich wpływ na sposób realizacji usług oraz skuteczne mechanizmy kontroli jakości udzielanego wsparcia. Bon Senioralny może stać się ważnym elementem systemu wsparcia osób starszych w Polsce, pod warunkiem że jego wdrażanie będzie oparte nie tylko na sprawności organizacyjnej i finansowej Programu, ale przede wszystkim na podmiotowym traktowaniu seniora, poszanowaniu jego potrzeb oraz zapewnieniu rzeczywiście równego dostępu do usług niezależnie od miejsca zamieszkania.

Mając na uwadze powyższe wyrażamy nadzieję, że przedstawione uwagi okażą się pomocne i zostaną uwzględnione na dalszym etapie prac nad projektem przedmiotowego rozporządzenia.

---

[1] https://www.gov.pl/web/premier/projekt-rozporzadzenia-rady-ministrow-w-sprawie-okreslenia-programu-bonu-senioralnego

Zadanie publiczne pn. „ASY Partycypacji – innowacyjne rozwiązanie na powszechne partycypowanie” dofinansowane ze środków rządowego programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni Seniorzy – ASY” na lata 2026–2030. Edycja 2026