Opinia dotycząca projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2025r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych z dnia 6 listopada 2013 r. (MZ 1850)

Opinia dotycząca projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2025r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych z dnia 6 listopada 2013 r. (MZ 1850)

[read_more]

ADRESAT:
Minister Zdrowia

SPRAWA:  
Opinia dotycząca projektu rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 8 grudnia 2025r. zmieniającego rozporządzenie Ministra Zdrowia w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych z dnia 6 listopada 2013 r. (MZ 1850)

UZASADNIENIE:

W wykazie praz legislacyjnych Ministra Zdrowia został zamieszczony projekt rozporządzenia Ministra Zdrowia zmieniającego rozporządzenie w sprawie świadczeń gwarantowanych z zakresu programów zdrowotnych w części dotyczącej Programu profilaktyki raka płuca (MZ 1850).

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku (dalej również OFSUTW) pozytywnie odnosi się do projektu ww. rozporządzenia wprowadzającego do koszyka świadczeń gwarantowanych badanie przesiewowe raka płuca z wykorzystaniem niskodawkowej tomografii komputerowej. Proponowana zmiana stanowi istotny krok w kierunku wzmocnienia profilaktyki onkologicznej oraz wczesnego wykrywania jednego z najczęstszych i najbardziej obciążających nowotworów, szczególnie w populacji osób starszych.

Rak płuca pozostaje jedną z głównych przyczyn zgonów nowotworowych w Polsce[1]. U seniorów choroba ta bywa rozpoznawana w zaawansowanym stadium, co znacząco ogranicza możliwości leczenia. W tym kontekście objęcie badaniem przesiewowym osób z grup podwyższonego ryzyka należy ocenić jako rozwiązanie uzasadnione medycznie i społecznie. Wczesna diagnostyka może przyczynić się nie tylko do poprawy rokowań, lecz także do zmniejszenia kosztów leczenia w dłuższej perspektywie.

OFSUTW zwraca uwagę, że przyjęte kryteria kwalifikacji, w szczególności granice wiekowe, mogą w praktyce prowadzić do wykluczenia części osób starszych, u których ryzyko raka płuc pozostaje istotne klinicznie. W wielu przypadkach wiek metrykalny nie odzwierciedla rzeczywistego stanu zdrowia i sprawności pacjenta. Osoby powyżej 74. roku życia, zachowujące dobrą wydolność i funkcjonowanie, mogą potencjalnie odnieść korzyść z udziału w programie. Warto zatem rozważyć większą elastyczność kryteriów wiekowych lub pozostawienie szerszego marginesu decyzyjnego lekarzowi kwalifikującemu. Z perspektywy seniorów istotne znaczenie mają również warunki wyłączenia z programu. W szczególności wyłączenie osób z objawami mogącymi sugerować raka płuca wymaga jasnej komunikacji i sprawnego przekierowania takich pacjentów do szybkiej diagnostyki poza programem przesiewowym. W przeciwnym razie istnieje ryzyko opóźnień diagnostycznych lub dezorientacji pacjentów, zwłaszcza w starszych grupach wiekowych.

Na wysoką ocenę zasługują wymagania stawiane świadczeniodawcom w zakresie kwalifikacji personelu oraz jakości sprzętu. Zapewnienie odpowiedniego doświadczenia lekarzy opisujących badania, udział fizyków medycznych oraz stosowanie nowoczesnych narzędzi wspomagających ocenę obrazów zwiększają bezpieczeństwo pacjentów i wiarygodność wyników. Jednocześnie należy zwrócić uwagę, aby wysokie wymagania techniczne i organizacyjne nie ograniczyły dostępności świadczenia, szczególnie w mniejszych miejscowościach i regionach o słabszym zabezpieczeniu kadrowym. Pozytywnie należy również ocenić szeroki katalog czynników ryzyka, obejmujący zarówno konsumpcję tytoniu, jak i ekspozycje zawodowe, obciążenia rodzinne oraz choroby współistniejące, które często występują w populacji seniorów.

Z punktu widzenia seniorów kluczowe znaczenie ma realna dostępność programu. Obejmuje to zarówno odpowiednią liczbę pracowni realizujących badania, jak i możliwość korzystania z pracowni mobilnych. Równie ważna jest czytelna informacja o zasadach programu oraz wsparcie pacjentów na etapie kwalifikacji, w tym pomoc w zrozumieniu kryteriów udziału i dalszych zaleceń.

Podsumowując, Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń UTW po konsultacji z Polski Forum Seniorów popiera projektowane zmiany jako ważny element profilaktyki zdrowotnej i polityki senioralnej państwa. Jednocześnie wskazuje na potrzebę monitorowania praktycznego funkcjonowania programu oraz rozważenia rozwiązań zwiększających jego dostępność i elastyczność dla osób starszych. Skuteczność programu będzie bowiem zależeć nie tylko od precyzyjnych kryteriów medycznych, lecz także od tego, czy seniorzy będą mogli w prosty i realny sposób z niego skorzystać.

[1] Zob. https://onkologia.pacjent.gov.pl/pl/kompendium-chorob-nowotworowych/pluco/epidemiologia

Zadanie publiczne pn. Ogólnopolskie Forum Trzeciego Wieku sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030, edycja 2025.