Opinia do wniosku o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) kwalifikacji wolnorynkowej „Koordynowanie działań na rzecz polityki senioralnej”

Opinia do wniosku o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) kwalifikacji wolnorynkowej „Koordynowanie działań na rzecz polityki senioralnej”

[read_more]

ADRESAT:
Minister Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej

SPRAWA:  
Opinia do wniosku o włączenie do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) kwalifikacji wolnorynkowej „Koordynowanie działań na rzecz polityki senioralnej”

UZASADNIENIE:

W dniu 9 grudnia 2025 r. Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku otrzymała drogą elektroniczną pismo z Wydziału do Spraw Kadr Pomocy Społecznej Departamentu Pomocy Społecznej Ministerstwa Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej z prośbą o zaopiniowanie wniosku Polskiego Instytutu Mediacji Sp. z o.o. dotyczącego włączenia do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) kwalifikacji wolnorynkowej „Koordynowanie działań na rzecz polityki senioralnej”.

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku co do zasady popiera inicjatywę włączenia do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji kwalifikacji rynkowej „Koordynowanie działań na rzecz polityki senioralnej”. Kierunek ten należy uznać za zasadny i odpowiadający aktualnym wyzwaniom demograficznym oraz społecznym.

Postępujące procesy demograficzne związane ze starzeniem się społeczeństwa sprawiają, że polityka senioralna wymaga coraz bardziej skoordynowanych, systemowych i długofalowych działań, opartych na współpracy wielu podmiotów funkcjonujących na poziomie lokalnym, regionalnym i krajowym. Skuteczna odpowiedź na potrzeby osób starszych nie może ograniczać się do pojedynczych inicjatyw, lecz powinna integrować działania administracji publicznej, organizacji pozarządowych, rad seniorów, uniwersytetów trzeciego wieku oraz innych inicjatyw obywatelskich. W tym kontekście proponowana kwalifikacja odpowiada na realne potrzeby samorządów i środowisk senioralnych, mogąc przyczynić się do zwiększenia spójności polityki senioralnej oraz poprawy jakości planowania i realizacji działań na rzecz osób starszych, przy jednoczesnym zachowaniu elastyczności systemu oraz otwartości na różnorodne ścieżki zdobywania kompetencji, charakterystyczne dla tego obszaru działań społecznych.

Prawidłowo zaprojektowana kwalifikacja w Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji może przyczynić się do podniesienia jakości lokalnych i regionalnych polityk senioralnych, wzmocnienia roli koordynatorów polityki senioralnej w strukturach samorządowych i społecznych, zwiększenia przejrzystości kompetencji oraz zakresów odpowiedzialności, a także lepszego wykorzystania potencjału organizacji pozarządowych, rad seniorów i aktywnych lokalnych liderów. Równocześnie należy podkreślić, że skuteczna polityka senioralna w dużej mierze opiera się na doświadczeniu praktycznym, kompetencjach miękkich oraz umiejętności współpracy międzysektorowej, które powinny zostać wyraźnie uwzględnione zarówno w opisie efektów uczenia się, jak i w przyjętych metodach weryfikacji.

Analizując przedmiotowy wniosek Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku:

1. wysoko ocenia szeroki zakres adresatów kwalifikacji, tj.: pracownicy administracji publicznej, praktycy działający w organizacjach pozarządowych, radach seniorów, uniwersytetach trzeciego wieku oraz innych podmiotach realizujących zadania z zakresu polityki senioralnej;
2. zwraca uwagę, iż system walidacji powinien w sposób realny umożliwiać potwierdzanie kompetencji nabytych w drodze wieloletniej praktyki zawodowej lub społecznej, niezależnie od formalnej ścieżki edukacyjnej i jedocześnie wskazuje, iż zasadne jest stosowanie metod weryfikacji opartych na analizie przypadków, udokumentowanego dorobku zawodowego i społecznego, symulacjach oraz rozmowie z komisją, które lepiej oddają rzeczywiste kompetencje kandydatów niż testy czysto teoretyczne;
3. sugeruje, iż opis kwalifikacji powinien jasno odróżniać rolę koordynatora polityki senioralnej od ról animatora społecznego, pracownika socjalnego czy urzędnika administracyjnego, przy jednoczesnym podkreśleniu konieczności współpracy z tymi grupami;
4. zauważa, że kwalifikacja nie powinna stanowić bariery wejścia do procesu uzyskania i potwierdzania kwalifikacji dla aktywnych liderów senioralnych, szczególnie w mniejszych miejscowościach, gdzie dostęp do szkoleń i instytucji certyfikujących bywa ograniczony.

Dodatkowo Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku zwraca uwagę na następujące kwestie:

1. Zakres kwalifikacji jest bardzo obszerny – obejmuje m.in. zagadnienia prawne, finansowe, zdrowotne, komunikacyjne, projektowe oraz etyczne. Taka kompleksowość odpowiada złożoności zadań realizowanych w ramach polityki senioralnej, jednak zasadne wydaje się rozważenie wyraźniejszego rozróżnienia pomiędzy kompetencjami kluczowymi a uzupełniającymi, a także ewentualnego zastosowania podejścia modułowego.
2. Brak dedykowanej Sektorowej Ramy Kwalifikacji dla obszaru polityki senioralnej nie powinien stanowić przeszkody dla dalszego procedowania przedmiotowego wniosku –  jednocześnie zasadne wydaje się rozważenie w przyszłości podjęcia prac nad Sektorową Ramą Kwalifikacji obejmującą szeroko rozumiane usługi społeczne oraz politykę senioralną.
3. Wymóg posiadania wykształcenia wyższego (minimum VI poziom Polskiej Ramy Kwalifikacji) może w praktyce ograniczyć dostęp do kwalifikacji części doświadczonych praktyków polityki senioralnej. Zasadne jest rozważenie alternatywnych, realnych ścieżek dostępu opartych na udokumentowanym doświadczeniu zawodowym lub społecznym.

Biorąc pod uwagę powyższe Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku:

1. popiera inicjatywę włączenia do Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji kwalifikacji rynkowej „Koordynowanie działań na rzecz polityki senioralnej”;
2. dostrzega potencjał kwalifikacji w zakresie podnoszenia jakości i spójności polityki senioralnej w Polsce;
3. rekomenduje dalsze procedowanie wniosku z uwzględnieniem przedstawionych uwag.

Właściwie zaprojektowana kwalifikacja może stanowić realne wsparcie dla rozwoju polityki senioralnej, przy jednoczesnym poszanowaniu doświadczenia oraz dorobku środowisk działających na rzecz osób starszych. Może ona sprzyjać podnoszeniu jakości działań podejmowanych na poziomie lokalnym i regionalnym oraz wzmacniać współpracę pomiędzy administracją publiczną, organizacjami pozarządowymi i inicjatywami obywatelskimi. Istotne jest przy tym, aby wdrażanie kwalifikacji odbywało się w sposób zapewniający jej dostępność oraz praktyczny charakter, odpowiadający rzeczywistym potrzebom środowisk senioralnych.

Projekt pn. Rozwijamy  partycypację przez aktywną edukację! dofinansowany ze środków rządowego programu wieloletniego na rzecz Osób Starszych „Aktywni+” na lata 2021-2025. Edycja 2025.