Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw

Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (nr UD244)

[read_more]

ADRESAT

Minister Edukacji Narodowej

SPRAWA

Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (nr UD244)

UZASADNIENIE

W dniu 16 czerwca 2025r. w „Wykazie prac legislacyjnych i programowych Rady Ministrów” opublikowana została obszerna informacja o planowanym do przyjęcia w III kwartale br. projekcie  ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (nr UD244)[1].

W rozbudowanym katalogu projektowanych zmian na szczególną uwagę – z perspektywy obszaru zainteresowania Polskiego Forum Seniorów – zasługuje proponowany  nowy przepis ustawy Prawo oświatowe wprowadzający możliwość zaspokajania potrzeb lokalnej społeczności w niewykorzystywanej części budynku oświatowego. Przewiduje się zatem stworzenie ram prawnych do realizowania w budynkach przedszkoli, szkół lub placówek innych niż edukacyjne, zadań własnych gminy m.in. w obszarze polityki senioralnej.

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku z satysfakcją odnotowuje opisany wyżej kierunek zmian proponowanych w projekcie ustawy, szczególnie w kontekście racjonalnego i społecznie użytecznego wykorzystania infrastruktury oświatowej. W obliczu postępujących zmian demograficznych – spadku liczby dzieci w wieku szkolnym i dynamicznego wzrostu populacji osób starszych – proponowane przepisy stwarzają szansę na bardziej elastyczne i inkluzyjne zarządzanie przestrzenią publiczną. Szersze udostępnienie infrastruktury szkolnej na potrzeby organizacji seniorskich zwiększa dostępność lokalnych przestrzeni integracji społecznej i aktywności obywatelskiej, umożliwia prowadzenie działań edukacyjnych, prozdrowotnych, kulturalnych oraz wolontariackich a także poprawia dostęp do usług wspierających starsze osoby, takich jak poradnictwo, rehabilitacja czy kluby seniora. Nowelizacja ustawy daje również szansę wzmocnienia szkoły jako centrum życia społecznego wspierającego integrację międzypokoleniową, przeciwdziałanie izolacji osób starszych (zwłaszcza na terenach defaworyzowanych) oraz realizację polityk lokalnych w obszarze senioralnym, w tym przez rady seniorów i organizacje pozarządowe. Podkreślić również należy spodziewany pozytywny wpływ proponowanej zmiany  na  efektywność ekonomiczną i organizacyjną – w dobie ograniczonych zasobów finansowych samorządy terytorialne zyskują instrument umożliwiający wykorzystanie już istniejącej infrastruktury bez konieczności ponoszenia kosztów budowy nowych obiektów. To ważne szczególnie dla mniejszych gmin, gdzie dostęp do przestrzeni dla działań społecznych bywa istotnie ograniczony.

Reasumując – Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku, po konsultacji z Polskim Forum Seniorów, pozytywnie opiniuje rozwiązanie proponowane w projekcie ustawy o zmianie ustawy – Prawo oświatowe oraz niektórych innych ustaw (nr UD244) umożliwiające społecznościom lokalnym – w tym organizacjom seniorskich – korzystanie z niewykorzystywanej infrastruktury edukacyjnej w celu realizacji zadań z zakresu polityki senioralnej, aktywizacji społecznej i integracji międzypokoleniowej.Jednocześnie, aby umożliwić skuteczne wdrożenie proponowanych rozwiązań, rekomendujemy:

• opracowanie klarownych wytycznych wykonawczych dla jednostek samorządu terytorialnego – potrzebne są czytelne procedury udostępniania przestrzeni publicznej organizacjom seniorskim z zachowaniem zasad bezpieczeństwa uczniów oraz ładu organizacyjnego placówki,
• ujęcie organizacji seniorskich jako partnerów lokalnych, uprawnionych do korzystania z przestrzeni edukacyjnej,  w dokumentach wykonawczych i programach wdrożeniowych,
• zabezpieczenie wsparcia finansowego dla jednostek samorządu terytorialnego – na konieczne dostosowanie szkół do potrzeb osób starszych (dostępność architektoniczna, oświetlenie, udogodnienia sanitarne).

Wyrażamy przekonanie, iż proponowana nowelizacja, przy odpowiednim wsparciu legislacyjnym i organizacyjnym, może stać się realnym impulsem dla rozwoju lokalnych inicjatyw senioralnych oraz tworzenia bardziej spójnych, otwartych i międzypokoleniowych wspólnot lokalnych. Mamy również nadzieję, że głos środowisk seniorskich zostanie uwzględniony w dalszych etapach prac legislacyjnych, a zaproponowane rozwiązania zostaną wdrożone w sposób sprzyjający zarówno racjonalnemu wykorzystaniu zasobów publicznych, jak i poprawie jakości życia osób starszych w Polsce.

---

[1] https://www.gov.pl/web/premier/projekt-ustawy-o-zmianie-ustawy—prawo-oswiatowe-oraz-niektorych-innych-ustaw

Zadanie publiczne pn. Polskie Forum Seniorów sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 4.