Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych(UD240)

Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych(UD240)

[read_more]

ADRESACI:
Przewodniczący Komitetu do spraw Pożytku Publicznego

SPRAWA:  
Opinia do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych(UD240)

UZASADNIENIE:

W dniu 27 sierpnia 2025r. na stronie internetowej Rządowego Centrum Legislacji został zamieszczony projekt ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych[1] wraz z zaproszeniem do wzięcia udziału w jego konsultacjach społecznych. Przedmiotowy projekt zakłada wprowadzenie wielu istotnych zmian do ww. ustaw, wśród których najważniejsze obejmują:

1. Zmianę w artykule 4 ustawy OPP opisującym sfery pożytku publicznego – sfera 23 została uzupełniona o obronę cywilną (proponuje się, żeby w tym miejscu znajdowało się teraz ratownictwo, ochrona ludności i obrona cywilna)[2] ,
2. Zmiany w artykule 5 ustawy OPP – ukierunkowane są  z kolei na poprawę sytuacji organizacji pozarządowych, które realizując zadania publiczne mają najczęściej obowiązek wykazywania stosownych wkładów własnych w tym często również o charakterze pieniężnym. Istota proponowanych zmian polega de facto na wyeliminowaniu wkładów pieniężnych (najbardziej kłopotliwych do wykazania przez organizacje społeczne), choć jeśli NGO tego rodzaju wkład będzie chciała wykazać, nadal będzie miała taką możliwość,
3. Dodanie w ustawie OPP nowego Działu 1a – dotyczącego ustanowienia Dnia Społeczeństwa Obywatelskiego (24 kwietnia tj. dzień uchwalenia ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie) oraz ustanowienia Odznaki Honorowej za Zasługi dla Społeczeństwa Obywatelskiego, która ma być przyznawana przez Przewodniczącego Komitetu do spraw Pożytku Publicznego społecznikom, członkom organizacji pozarządowych, wolontariuszom oraz obywatelom RP za szczególne zasługi dla rozwoju społeczeństwa obywatelskiego w Polsce.
4. Podniesienie maksymalnej wysokości tzw. „małych grantów”, czyli środków przyznawanych poza trybem konkursowym zgodnie z procedurą opisaną w art. 19a ustawy OPP. Obecna kwota 10 tys. zł ma zostać zwiększona do 20 tys. złotych.
5. Wprowadzenie możliwości użycia uproszczonych wzorów wniosków, stosowanych obecnie wyłącznie w trybie pozakonkursowym, do wniosków składanych w trybie konkursowym z wnioskowaną kwotą dotacji nie przekraczającą 60 tys. zł.
6. Podniesienie wysokości kwoty uprawniającej do złożenia uproszczonego sprawozdania OPP do 200 tys. zł – z obecnie obowiązującego progu 100 tys. złotych.

Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku z uznaniem przyjmuje główny kierunek zmian zaproponowanych w opiniowanym projekcie ustawy. Nowelizacja, poprzez eliminację obowiązku wkładów pieniężnych w zadaniach publicznych, zwiększenie dostępności uproszczonych procedur oraz podniesienie limitów w zakresie sprawozdawczości i grantów, ułatwi funkcjonowanie organizacji pozarządowych. Dla NGO działających w obszarze polityki senioralnej ma to szczególne znaczenie, ponieważ:

• ograniczenie wymogu wkładów pieniężnych pozwoli mniejszym organizacjom seniorskich, działającym w środowiskach lokalnych, realnie konkurować w otwartych konkursach ofert bez bariery finansowej,
• podniesienie progu dla uproszczonych sprawozdań OPP do 200 tys. zł zmniejszy obciążenia administracyjne, co jest istotne w kontekście ograniczonych zasobów kadrowych w organizacjach seniorskich,
• podwyższenie kwoty małych grantów do 20 tys. zł zwiększy możliwości realizacji lokalnych inicjatyw, które mają kluczowe znaczenie dla aktywizacji seniorów,
• możliwość stosowania uproszczonych wniosków w trybie konkursowym do 60 tys. zł ułatwi ich przygotowanie i złożenie, co jest szczególnie cenne dla organizacji opierających się głównie na pracy wolontariackiej.

Mając na uwadze powyższe Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku po konsultacji z Polskim Forum Seniorów wyraża pozytywną opinię do projektu ustawy o zmianie ustawy o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie oraz ustawy o grach hazardowych (UD240) i ocenia go jako krok w dobrym kierunku w zakresie wzmacniania społeczeństwa obywatelskiego oraz wspierania działalności organizacji pozarządowych. Proponowane zmiany są odpowiedzią na wieloletnie postulaty środowiska NGO, w tym organizacji działających na rzecz osób starszych. Jednocześnie, dostrzegając potrzebę dalszego wspierania organizacji seniorskich, wnosimy do rozważenia następujące postulaty:

• wprowadzenie możliwości całkowitego wyłączenia wymogu wkładów własnych w projektach realizowanych przez organizacje seniorskie, które często działają w oparciu o wolontariat i mają bardzo ograniczone własne źródła finansowania,
• zwiększenie maksymalnej wysokości tzw. małych grantów do 30 tys. zł, co pozwoli na prostszą i szybszą realizację bardziej kompleksowych działań skierowanych do seniorów w małych społecznościach,
• rozważenie stworzenia odrębnej ścieżki konkursowej dla organizacji seniorskich, aby wyrównać ich szanse w dostępie do środków publicznych.

Wierzymy, iż zaproponowane zmiany staną się niebawem obowiązującym prawem, co przyczyni się do zwiększenia aktywności obywatelskiej, ułatwienia funkcjonowania NGO i rozwoju inicjatyw międzypokoleniowych oraz zapewni lepsze warunki dla organizacji działających na rzecz osób starszych w Polsce, tworząc fundament do dalszego dialogu, współpracy i systemowych rozwiązań odpowiadających na realne potrzeby trzeciego sektora w tym organizacji działających na rzecz osób starszych.

---

[1] https://legislacja.rcl.gov.pl/projekt/12401452

[2] Propozycja tej zmiany wynika z wejścia w życie ustawy z dnia 5 grudnia 2024 r. o ochronie ludności i obronie cywilnej.

Zadanie publiczne pn. Ogólnopolskie Forum Trzeciego Wieku sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Fundusz Inicjatyw Obywatelskich NOWEFIO na lata 2021-2030, edycja 2025.