Honorowe odznaczenie Ministra ds. Polityki Senioralnej

Wniosek w sprawie ustanowienia ministerialnego, honorowego odznaczenia dla osób szczególnie zaangażowanych w działalność na rzecz środowiska osób starszych w Polsce.  

[read_more]

ADRESAT:

Minister ds. Polityki Senioralnej

SPRAWA: 

Wniosek w sprawie ustanowienia ministerialnego, honorowego odznaczenia dla osób szczególnie zaangażowanych w działalność na rzecz środowiska osób starszych w Polsce.  

UZASADNIENIE:

Wnioskodawcy uprzejmie proszą o rozważenie przez Panią Minister inicjatywy ustanowienia resortowego, honorowego odznaczenia dla osób szczególnie zaangażowanych w działalność na rzecz środowiska osób starszych w Polsce np. na wzór odznaczeń przyznawanych przez Ministra Rodziny, Pracy i Polityki Społecznej: Meritis pro Familia czy też Primus in Agendo.

W Polsce od lat zauważyć można silne zmiany demograficzne przybierające formę dynamicznego starzenia się społeczeństwa. Jak wynika z raportu Głównego Urzędu Statystycznego „Sytuacja osób starszych w Polsce w 2021r.” [GUS Białystok, listopad 2022] w 2005r. udział osób starszych w ogólnej populacji Polaków wynosił 17,2%, a w 2021r. ukształtował się już na poziomie 25,7%. Wyniki Prognozy ludności na lata 2014–2050 wskazują ponadto na pogłębianie się procesu starzenia społeczeństwa – populacja osób w wieku 60+ wzrośnie w końcu horyzontu  prognozy [ok. roku 2050] do 13,7 miliona i będzie stanowiła ponad 40% ogółu ludności Polski [za: Informacja o sytuacji osób starszych w Polsce za 2021 r., Ministerstwo Rodziny i Polityki Społecznej, Warszawa, listopad 2022].

Opisane powyżej tendencje wymogły konieczność podejmowania różnego rodzaju działań zarówno przez organy administracji publicznej wszystkich szczebli, jak również pobudziły do ponadnormatywnej aktywności różne środowiska seniorskie. W tym kontekście wskazać należy np.:

Uniwersytety trzeciego wieku. Pierwsza placówka dydaktyczna dla osób starszych nazwana uniwersytetem trzeciego wieku zorganizowana została w 1973 r. we Francji przy Uniwersytecie w Tuluzie. Jej twórcą był profesor prawa Pierre Vellas. W krótkim czasie na terenie całej Europy i poza nią zaczęły powstawać podobne podmioty. W Polsce pierwszy uniwersytet trzeciego wieku powstał w Warszawie w 1975 r., w ramach Podyplomowego Centrum Kształcenia Kadr Medycznych. Jego założycielką oraz propagatorką idei uniwersytetów trzeciego wieku na terenie kraju była prof. Halina Szwarc. W początkowym okresie UTW funkcjonowały w strukturach uczelni wyższych głównie w dużych miastach będących ośrodkami akademickimi. Na przełomie XX i XXI w., w związku ze zmianami ustrojowymi w Polsce, liczba UTW działających w różnych formach organizacyjno – prawnych zaczęła gwałtownie wzrastać. Z najnowszego badania Głównego Urzędu Statystycznego wynika, iż w roku akademickim 2021/22 działało 560 uniwersytetów trzeciego wieku[1]. Uniwersytety trzeciego wieku w Polsce działają w zróżnicowanych formach organizacyjno – prawnych. Wyróżnić można trzy główne typy UTW:

• działające jako organizacje pozarządowe (w szczególności stowarzyszenia i fundacje UTW);
• działające w strukturach uczelni wyższych – publicznych i niepublicznych
• działające w strukturach jednostek organizacyjnych samorządu lokalnego (np. centrach kultury, centrach kształcenia ustawicznego, bibliotekach, ośrodkach pomocy społecznej itp.).

Polski Związek Emerytów, Rencistów i Inwalidów. Organizacja ta powstała w 1975r. Obecnie jest największym krajowym związkiem seniorów, którego aktywność obejmuje bardzo szerokie spektrum działań ukierunkowanych na poprawę sytuacji osób starszych.   Podmiot ten posiada ok. 2 600 kół, oddziałów i klubów ulokowanych na terenie całego kraju.

Inne organizacje seniorskie, np. kluby seniora, sekcje emerytów i rencistów branżowych organizacji seniorskich, nieformalne zrzeszenia itp.

Gminne/powiatowe/wojewódzkie rady seniorów. W Polsce od 2014r.  powstają gminne rady seniorów. Aktualnie w kraju funkcjonuje ok. 500 tego typu ciał doradczych na szczeblu gminnym, powiatowym i wojewódzkim. W radach seniorów działają najczęściej najbardziej aktywni działacze społeczni z danego terenu.  W przepisach formułuje się trzy ogólne funkcje rady seniorów, tj.:

• konsultacyjną – w ramach której rada seniorów powinna być dla lokalnego samorządu merytorycznym partnerem wyrażającym opinie w przedkładanych jej sprawach istotnych z punktu widzenia funkcjonowania seniorów w społeczności lokalnej;
• doradczą – której istotą jest formułowanie przez radę seniorów propozycji własnych rozwiązań bądź wniosków w sprawach przedkładanych jej przez samorząd;
• inicjatywną – która stwarza możliwość inspirowania lokalnych władz do podjęcia nowych, konkretnych działań mających na celu podniesienie jakości życia mieszkańców.

Liczba organizacji seniorskich, a w szczególności mnogość inicjatyw podejmowanych przez te podmioty dla osób starszych, jest imponująca  –  aktywność tych organizacji pozarządowych i ich liderów znacząco uzupełnia działalność organów administracji publicznej. W tym kontekście zatem niezwykle ważne jest, aby doceniać i wyróżniać te osoby, które poprzez swoje doświadczenie, mądrość i bezinteresowne zaangażowanie wniosły ogromny wkład w poprawę warunków funkcjonowania seniorów w ich społecznościach lokalnych. Ustanowienie wnioskowanego odznaczenia – przez pierwszą w historii Minister ds. Polityki Senioralnej – miałoby charakter symboliczny  i byłoby oznaką wielkiego szacunku i uznania dla seniorów oraz motywacją dla innych do dalszego działania na rzecz rosnącej społeczności osób starszych w Polsce.

Biorąc pod uwagę powyżej wskazane okoliczności Ogólnopolska Federacja Stowarzyszeń Uniwersytetów Trzeciego Wieku po konsultacji z Polskim Forum Seniorów zwraca się do Pani Minister o ustanowienie ww. honorowego odznaczenia dla osób szczególnie zaangażowanych w działalność na rzecz środowiska osób starszych w Polsce. Ustanowienie i przyznanie pierwszych wyróżnień dla zasłużonych liderów będzie również wspaniałym uzupełnieniem planowanych na przyszły rok obchodów 50-lecia uniwersytetów trzeciego wieku w Polsce. 

---

[1] https://stat.gov.pl/obszary-tematyczne/edukacja/edukacja/uniwersytety-trzeciego-wieku-w-roku-akademickim-20212022,11,4.html

Zadanie publiczne pn. Mocna Federacja – sieciuje, partycypuje, inspiruje! sfinansowano ze środków Narodowego Instytutu Wolności – Centrum Rozwoju  Społeczeństwa Obywatelskiego w ramach Rządowego Programu Rozwoju Organizacji Obywatelskich na lata 2018-2030, Priorytet 1a.